Mortal Kombat: '90-cı illərin Qorxulu Oyunu necə Nostaljiya və Kampa çevrildi?

Mortal Kombat franşizası 1990-cı illərin əvvəllərində çıxdığı gündən etibarən böyük rezonans doğurmuşdu. Qrafik şiddəti, realistik qanı və 'ölümcül sonluqlar' (fatalities) ilə tanınan bu oyun, həm müvəffəqiyyətli bir franşiza olmuş, həm də ölkədə böyük bir ictimai reaksiyaya səbəb olmuşdu. Hətta bu reaksiya ABŞ Konqresində müzakirələrə və nəhayət, Ali Məhkəməyə qədər gedən müzakirələrə səbəb olmuşdu.

Mortal Kombat necə skandala səbəb oldu?

Mortal Kombat videooyunu ilk dəfə 1992-ci ildə arkadalar üçün çıxmışdı. Lakin növbəti ildə ev konsollarına gəldikdən sonra senatorlar tərəfindən diqqət mərkəzinə alınmışdı. Connecticut ştatından Demokrat senator Joe Lieberman, oyunlardakı qrafik şiddəti əsas gətirərək, bu məsələ ilə bağlı rəsmi məhkəmə müzakirələri keçirməyə qərar vermişdi.

Liebermanın narahatlığı oyunlardakı realistik qanı və qəddar sonluqları ilə bağlı idi. Digər döyüş oyunlarından fərqli olaraq, Mortal Kombat real aktyorların skan edilmiş görüntülərindən istifadə edirdi. Oyunçuların vuruşları qanın partlaması ilə təsvir olunurdu. Hətta 'ölümcül sonluqlar' adlanan xüsusi kodlar sayəsində qalib gələn oyunçular rəqiblərini qəddar şəkildə öldürə bilirdilər — məsələn, başın kəsilməsi, onurğa sütununun çıxarılması və ya ürəyin çıxarılması.

Senatorun oyunlara qarşı mübarizəsi

Lieberman bu məsələyə ilk dəfə, özünün uşağının ev konsolu üçün bu oyunu istəməsi ilə tanış olmuşdu. Orta yaşlı mərkəzçi senator, mediaya qarşı mübarizə aparmağa meyilli idi və bu oyunu dəhşətlə qarşılamışdı. O, rəsmi məhkəmə müzakirələri keçirməyə qərar vermişdi.

1993-cü ilin sonu və 1994-cü ilin əvvəllərində keçirilən müzakirələrdə Lieberman oyunların gənc nəslin davranışına mənfi təsir göstərdiyini iddia etmişdi. O, çıxışında ölkədə baş verən real cinayətlərlə əlaqə quraraq, oyunların gənclərin zorakılığa meyilli olmasına səbəb olduğunu bildirmişdi. Reason jurnalından Jesse Walker 2014-cü ildə qeyd etmişdi ki, Lieberman çıxışında yuxarı sinif cinayətlərindən, o cümlədən yatılı partiyada oğurluq və qatar faciəsindən bəhs etmiş, sonra isə oyunlarla əlaqə quraraq, 'zorakılıq və zorakılıq təsvirləri həyatımızın hər tərəfinə yayılır' demişdi.

«Biz zorakılığı təbliğ edən və uşaqlara ən qəddar zorakılıq formalarından zövq almağı öyrədən videooyunlar haqqında danışırıq.»

Lieberman həmçinin, 'Bütün zorakılıq oyunlarını qadağan etmək istəyirəm' demişdi, lakin bunun Birinci Dəyişikliklə ziddiyyət təşkil edəcəyini də qeyd etmişdi. Onun bu proqnozu sonradan doğru çıxmışdı.

Oyunlar ironik və yumoristik idi

Lieberman isə bu oyunların ironik və yumoristik məzmununu anlamaqda aciz qalmışdı. Oyunlar şoka səbəb olmaqla yanaşı, həm də gülməli və çaşdırıcı idi — xüsusilə də puritanik yetkinlər və valideynlər üçün. Bu oyunlar həm qəribə, həm də nifrətedici, həm də ağıllı şəkildə təqdim olunurdu. Məsələn, davamında 'cute' (sevimli) sonluqlar da mövcud idi.

Mortal Kombat franşizası vaxt keçdikcə böyük bir fenomenə çevrildi. Başlanğıcdakı qorxu və etirazlar yerini nostaljiyə və hətta sevgiyə buraxdı. Bu gün isə Mortal Kombat həm klassik bir oyun, həm də mədəniyyətin ayrılmaz bir hissəsinə çevrilib.