Patrik Redden Kifinin Britaniya tarixində gizlənən cinayətlərə baxışı

1974-cü il noyabrın 21-də İngiltərənin Birmingham şəhərindəki iki pivəxanada bomba partlayışı baş vermişdi. Bu hücumlar, İngiltərənin İrlandiyadan çıxması məqsədilə həyata keçirilən mübarizənin bir hissəsi idi. Nəticədə 21 nəfər həyatını itirmiş, 200-dən çox şəxs isə müxtəlif dərəcəli xəsarətlər almışdı. Bu hadisə, İngiltərədə İkinci Dünya Müharibəsindən sonra baş vermiş ən ölümcül terror aktı olaraq tarixə keçmişdir.

Polis dərhal reaksiya göstərərək, altı irlandiyalını həbs etmiş və onlardan etiraf almışdır. Lakin həmin şəxslər özlərini günahsız hesab edərək, hökmə etiraz etmişdilər. O dövrün məşhur hakimi Lord Denning isə onların müraciətini rədd etmiş, polisin cinayətkar fəaliyyətlərini və həqiqətdə günahsız olduqlarını sübut edən sübutları nəzərə almamışdır. Hakimin qərarı belə idi:

«Əgər bu altı nəfər məhkəmədə qalib gəlsə, bu polisin yalançı ifadələr verdiyini, zorakılıq və təhdidlərdən istifadə etdiyini, etirafların məcburi olduğunu və sübut kimi qəbul edilməməli olduğunu, həmçinin onların məhkumiyyətlərinin səhv olduğunu sübut edəcək. Bu qədər dəhşətli mənzərə heç bir ağıllı insan üçün qəbul edilə bilməz: bu cür hərəkətlər davam etdirilməməlidir.»

Məhkəmənin qərarı Britaniya ədliyyə sistemindəki ciddi qüsurları ortaya qoymuş, lakin bu məsələ daha da araşdırılmamışdır. Nəticədə, həmin altı nəfər yalnız 1991-ci ildə azadlığa buraxılmışdır.

Britaniya polisindəki fəaliyyətlərin kökləri kolonial keçmişə dayanır. 1970-ci illərə qədər London Metropoliten Polisinin rəhbərlərinin çoxu keçmiş hərbi xidmətçilərdən və kolonial xidmətdə çalışmış şəxslərdən ibarət olmuşdur. Polis, Londonu müstəmləkə ərazisindəki kimi idarə edərək, yerli elitlərlə əlaqələr qurmuş, hakim sinfin cinayətlərinə göz yummuş və əsasən sosial nizamın qorunmasına diqqət yetirmişdir. Bu vəziyyətə ən yaxın Amerika analoqu isə LAPD-dir. Lakin Amerika Birləşmiş Ştatlarında FBI kimi qurumlar yerli polis orqanlarının ən ağır cinayətlərini araşdırsa da, İngiltərədə belə bir mexanizm mövcud deyildi.

İngiltərədə imperiyanın rolunu unutdurmaq üçün böyük səylər göstərilmişdir. Tarixçi David Kynastonun 1945-1965-ci illər arasında Britaniyanın tarixini əhatə edən dördcildlik əsəri, ölkənin iqtisadiyyatından mədəniyyətinə qədər hər şeyə təsir edən imperiyanın adını belə çəkilməmişdir. İngiltərə məktəblərində isə uzun müddət Tüdorlar və qədim Roma haqqında dərs keçilsə də, Britaniya Racı haqqında çox az məlumat verilmişdir. İmperiyanın mənfəətlərinin azalması 1970-ci illərin qlobal böhranları ilə üst-üstə düşmüş və nəticədə Tatcherizm siyasəti yaranmışdır. Bu siyasət isə Britaniya fəhlə sinfinin dayandığı sosial təminat sisteminin və sənaye bazasının tədricən dağılmasına səbəb olmuşdur.

1962-ci ildə Dean Achesonun məşhur ifadəsi belə idi: «İngiltərə imperiyasını itirmiş, lakin öz rolunu tapmamışdır.» Lakin 1990-cı illərə qədər İngiltərə öz rolunu tapmışdır — keçmiş Sovet İttifaqından oğurlanmış sərvətlərin yuyulması, saxlanması və xərclənməsi üçün bir mərkəzə çevrilmişdir. Bu isə yerli vəkil, bankir, xüsusi məktəb və digər xidmət sahələrində iş yerlərinin artmasına səbəb olmuşdur.