Een groep van 18 Amerikanen is onlangs per vliegtuig teruggekeerd naar de Verenigde Staten na een uitbraak van het hantavirus aan boord van een cruiseschip in de Atlantische Oceaan. Het schip, de m/v Hondius, was onderweg van Zuid-Argentinië naar de Spaanse eilandengroep de Canarische Eilanden toen zich een zeldzame uitbraak van het Andesvirus voordeed.

De Amerikaanse overheid heeft de passagiers op 10 mei opgehaald van Tenerife, waar het schip aanmeerde. Twee van hen worden momenteel in biocontainment-eenheden behandeld, aldus het officiële X-account van het Amerikaanse ministerie van Volksgezondheid. Bij één persoon is het hantavirus vastgesteld, terwijl een ander milde symptomen vertoont. De overige 16 passagiers worden behandeld in een speciaal behandelcentrum in Omaha, Nebraska. Twee anderen verblijven in een vergelijkbaar centrum in Atlanta, Georgia.

Onderzoek naar de uitbraak

De m/v Hondius, een Nederlands schip met ongeveer 150 opvarenden, vertrok op 1 april voor een expeditie door de Atlantische Oceaan. Slechts 11 dagen later overleed een 70-jarige man aan boord na klachten als koorts, hoofdpijn en buikpijn. Na meerdere nieuwe ziektegevallen werd het schip door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) aangewezen als locatie van een hantavirusuitbraak.

Tot op heden zijn er volgens de WHO 11 bevestigde gevallen van hantavirus aan boord, waarvan drie met dodelijke afloop. Het gaat om een Nederlands echtpaar en een Duitser. Alle overige passagiers zijn inmiddels van boord gegaan en worden gerepatrieerd naar hun thuislanden, aldus de laatste mededeling van de rederij Oceanwide Expeditions.

Experts: risico op pandemie is laag

De repatriëring van de passagiers heeft bij sommige mensen zorgen gewekt over een nieuwe pandemie. Experts benadrukken echter dat deze angst overdreven is. “We zijn eigenlijk in een goede positie,” aldus Lina Moses, epidemioloog en ziekte-ecoloog aan de Tulane University. “Het is niet verrassend dat we meer verdachte gevallen zien. Dat betekent dat het proces werkt: mensen worden goed gemonitord en ziektegevallen worden tijdig geïdentificeerd.”

Zeldzame overdracht van mens op mens

De grootste zorg rond de uitbraak betreft de vermeende overdracht van het Andesvirus van mens op mens. Dit is een zeldzaam, maar wel gedocumenteerd fenomeen. Normaal gesproken verspreidt hantavirus zich via urine of uitwerpselen van besmette knaagdieren, zoals muizen en ratten. Het virus kan overleven in stof en vuil en infectie treedt op wanneer dit stof wordt ingeademd.

Het Andesvirus, dat endemisch is in Zuid-Amerika, is de enige stam die daadwerkelijk van mens op mens kan worden overgedragen. Dit maakt de huidige situatie uniek, maar volgens experts blijft de kans op een grote uitbraak beperkt.

“Hoewel mens-op-mens overdracht mogelijk is, is de kans daarop klein en vereist het nauw contact met besmette lichaamsvloeistoffen,” aldus Moses. “De risico’s voor de algemene bevolking blijven laag.”

Wat is hantavirus en hoe gevaarlijk is het?

Hantavirus is een ernstige, maar zeldzame ziekte die kan leiden tot het hantavirus pulmonair syndroom (HPS) of het hantavirus cardio-pulmonair syndroom (HCPS). Deze aandoeningen kunnen dodelijk zijn als ze niet snel worden behandeld. De incubatietijd varieert van één tot acht weken. Symptomen zijn onder meer koorts, spierpijn, hoofdpijn en in ernstige gevallen ademhalingsproblemen.

Er is geen vaccin of specifieke behandeling voor hantavirus. Patiënten worden ondersteund met zuurstoftherapie en intensieve zorg. Preventie richt zich vooral op het vermijden van contact met knaagdieren en hun uitwerpselen.

Conclusie: geen reden tot paniek

Hoewel de uitbraak op de m/v Hondius zorgwekkend is, benadrukken gezondheidsexperts dat de risico’s voor de algemene bevolking minimaal zijn. De snelle identificatie en isolatie van besmette personen hebben bijgedragen aan het beperken van de verspreiding. “Dit is een goed voorbeeld van hoe surveillance en snelle respons kunnen helpen om uitbraken onder controle te houden,” aldus Moses.