Metformine kan vergelijkbare voordelen bieden als beweging bij prostaatkankerpatiënten

Onderzoek toont opmerkelijke gelijkenis tussen metformine en lichaamsbeweging

Een recent onderzoek suggereert dat het veelgebruikte diabetesmedicijn metformine een vergelijkbaar effect kan hebben als lichaamsbeweging bij mannen met prostaatkanker. Wetenschappers ontdekten dat het medicijn de aanmaak stimuleert van een molecuul dat normaal alleen tijdens fysieke inspanning wordt geproduceerd. Dit molecuul, genaamd N-lactoyl-phenylalanine (Lac-Phe), speelt een rol bij gewichtsregulatie en eetlustvermindering.

Lac-Phe: het ‘bewegingsmolecuul’ dat ook door metformine wordt gestimuleerd

Eerder onderzoek toonde aan dat Lac-Phe vrijkomt tijdens intensieve lichamelijke activiteit, zoals bij ultramarathonlopers. Bij gezonde mensen en atleten werden hoge concentraties van dit molecuul aangetroffen. Nu blijkt dat metformine dezelfde stof aanmaakt, zelfs bij patiënten die niet in staat zijn om te sporten.

In een verkennende studie analyseerden onderzoekers bloedstalen van mannen met prostaatkanker die deelnamen aan een klinische trial. De resultaten waren opvallend: patiënten die metformine gebruikten, hadden Lac-Phe-niveaus die vergelijkbaar waren met die van ultramarathonlopers.

Metformine ondersteunt gewichtsbeheersing bij prostaatkankerbehandeling

Prostaatkankerbehandeling kan leiden tot gewichtstoename en metabole problemen, vooral bij patiënten die anti-androgeen therapie ondergaan. Dit type therapie wordt vaak voorgeschreven, maar kan de stofwisseling verstoren en de eetlust verhogen.

Uit het onderzoek bleek dat metformine de gewichtsbeheersing verbeterde bij deze patiënten. Hoewel het medicijn niet direct leidde tot betere behandelingsresultaten, zoals lagere PSA-waarden of vertraagde tumorgroei, bood het wel ondersteuning bij het behouden van een gezond gewicht.

Experts benadrukken voorzichtigheid bij interpretatie

Dr. S. Adam Ramin, uroloog en oncologisch chirurg, noemt de bevindingen een ‘interessante voorstudie’, maar waarschuwt dat grotere onderzoeken nodig zijn om de resultaten te bevestigen. Hij stelt dat metformine geen vervanging kan zijn voor lichaamsbeweging, maar wel een aanvullende optie kan bieden voor patiënten die moeite hebben met bewegen.

Hoe werd het onderzoek uitgevoerd?

Het onderzoek richtte zich op twee groepen mannen met prostaatkanker:

• Groep 1: 29 mannen met overgewicht of obesitas (zonder diabetes) die deelnamen aan de klinische trial BIMET-1. Twaalf van hen kregen metformine (1.000 mg tweemaal daags) in combinatie met de hormoontherapie bicalutamide.
• Groep 2: 25 mannen met prostaatkanker in verschillende stadia, waarvan zeven metformine gebruikten.

In beide groepen werden de Lac-Phe-niveaus gemeten. De resultaten toonden aan dat metformine de aanmaak van dit molecuul significant stimuleert, onafhankelijk van de mate van fysieke activiteit.

Toekomstperspectief: metformine als ondersteunende therapie?

Dr. Marijo Bilusic, hoofdauteur van de studie en oncoloog aan het Sylvester Comprehensive Cancer Center, benadrukt dat verstoorde stofwisseling een kenmerk is van kanker. Zijn team onderzocht wat er gebeurt als kankerpatiënten metformine krijgen. De bevindingen waren verrassend: de Lac-Phe-niveaus bij prostaatkankerpatiënten die metformine gebruikten, waren identiek aan die van ultramarathonlopers.

«Wat zou er gebeuren als kankerpatiënten metformine krijgen? We waren verrast om te zien dat de Lac-Phe-niveaus in onze patiënten precies hetzelfde waren als bij ultramarathonlopers. Dit is nog nooit eerder gerapporteerd.»

Conclusie: metformine als aanvulling, niet als vervanging

Hoewel metformine veelbelovende resultaten laat zien voor gewichtsbeheersing en metabole gezondheid bij prostaatkankerpatiënten, benadrukken de onderzoekers dat het geen vervanging is voor lichaamsbeweging. Lichamelijke activiteit blijft essentieel voor het behoud van een goede gezondheid en het verminderen van het risico op kanker.

De studie, gepubliceerd in EMBO Molecular Medicine, opent de deur voor verder onderzoek naar de rol van metformine als ondersteunende therapie bij kankerbehandeling.