Trump schendt grondwet én Wet op de Oorlogsmachten na 60 dagen Iran-conflict

De 60-daagse termijn van de Wet op de Oorlogsmachten (War Powers Act, WPA) van 1973 is vandaag verstreken, zonder dat president Donald Trump de vereiste goedkeuring van het Congres heeft gekregen. Dat betekent dat zijn acties nu ook in strijd zijn met deze wet, naast de al eerder vastgestelde schending van de Amerikaanse grondwet.

Waarom is de WPA van toepassing?

De WPA werd ingesteld na de Vietnamoorlog om de uitvoerende macht te beperken. Volgens de wet moet de president binnen 60 dagen na het inzetten van Amerikaanse troepen in een conflict of situatie waar directe betrokkenheid bij vijandelijkheden dreigt, goedkeuring vragen aan het Congres. Een eenmalige verlenging van 30 dagen is mogelijk, maar Trump heeft daar geen gebruik van gemaakt.

Hegseths argument faalt

Minister van Defensie Pete Hegseth stelde gisteren dat de WPA-klok "stopt" door de nog steeds fragiele wapenstilstand met Iran. Maar de wet geldt niet alleen bij actieve gevechten. Ook situaties waar directe betrokkenheid bij vijandelijkheden dreigt, vallen onder de WPA. Experts en waarnemers geven aan dat de wapenstilstand op elk moment kan instorten, en Trump heeft herhaaldelijk gedreigd de strijd te hervatten. Daarom loopt de klok nog steeds.

De WPA is géén toestemming om oorlog te voeren

Sommige verdedigers van de regering beweren dat de WPA Trump het recht geeft om zonder Congresbesluit oorlog te voeren. Dat is onjuist. De WPA is een beperking van de uitvoerende macht, geen verlening van extra bevoegdheden. Sectie 2(C) van de wet benadrukt dat de president alleen militaire acties mag ondernemen op basis van:

• Een oorlogsverklaring;
• Een specifieke wettelijke toestemming;
• Een nationale noodsituatie door een aanval op de VS, haar territoria of strijdkrachten.

Geen van deze voorwaarden is momenteel van toepassing.

"De WPA is geen vrijbrief voor de president om oorlog te voeren. Het is juist een middel om de uitvoerende macht te controleren en te voorkomen dat kleine militaire acties escaleren tot een volledige oorlog zonder democratische controle."

Gevolgen van de schending

Hoewel de schending van de WPA minder ernstig is dan die van de grondwet, is het niettemin een significante overtreding. Het Congres heeft de afgelopen maanden meerdere keren geprobeerd de militaire acties tegen Iran te stoppen, maar Trump heeft deze pogingen geblokkeerd. De vraag is nu of het Congres verdere stappen zal ondernemen, zoals een impeachmentprocedure of juridische actie.

Ondertussen blijft de onzekerheid over de toekomst van het conflict groot. De wapenstilstand is broos, en de spanningen tussen de VS en Iran blijven hoog. Experts waarschuwen dat een nieuwe escalatie snel kan leiden tot een groter conflict.