Trump-snede in hiv-financiering: wat de cijfers nu echt laten zien

Toen de regering-Trump in januari 2025 begon met het afbouwen van Amerikaanse buitenlandse hulp, waarschuwden globale gezondheidsexperts voor catastrofale gevolgen. Voorspellingen spraken van duizenden doden als gevolg van de bezuinigingen. In negen landen werden in de eerste helft van 2025 3,4 miljoen mensen minder getest op hiv, blijkt uit een rapport.

Hoewel noodmaatregelen hiv-behandelingen uiteindelijk herstelden, bleef het merendeel van de preventie- en voorlichtingsprogramma’s gesloten. Nu, ruim een jaar na de start van deze ingrepen, zijn de eerste officiële cijfers over de gevolgen voor PEPFAR, het grootste en meest succesvolle Amerikaanse hiv-programma ter wereld, beschikbaar.

Behandeling bleef op peil, maar preventie stortte in

De Amerikaanse overheid leverde tussen juli en september 2025 nog steeds antiretrovirale medicijnen aan ongeveer 20 miljoen mensen. Dit is een vergelijkbaar aantal als in dezelfde periode een jaar eerder. Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken zijn deze cijfers een teken van succes: het houdt mensen met hiv in leven.

Jeremy Lewin, waarnemend onderminister voor buitenlandse hulp, zei recent op een conferentie:

«De cijfers zijn zeer, zeer goed.»

Waarom de cijfers misleidend kunnen zijn

Maar achter deze geruststellende cijfers schuilt een zorgwekkende realiteit. PEPFAR was altijd meer dan alleen een medicijndistributiesysteem. Het programma speelde een cruciale rol in het opsporen van nieuwe hiv-besmettingen en het voorkomen van verdere verspreiding van het virus. Voor jaren hielp deze brede aanpak de epidemie in de juiste richting te duwen. De nieuwe data suggereert echter dat PEPFAR nu achteruitgang vertoont op dit gebied.

• Het aantal geteste mensen daalde met 17% in het laatste kwartaal van 2025 ten opzichte van een jaar eerder.
• Het aantal nieuwe hiv-patiënten dat met behandeling begon, daalde met 16%.
• Het aantal nieuwe inschrijvingen voor PrEP, de preventiepil, daalde met 41%.
• Het aantal mensen dat terugkeerde voor vervolgbehandelingen daalde met bijna 60%.

Deze dalingen tonen aan dat PEPFAR minder effectief is geworden in het opsporen van nieuwe besmettingen en het voorkomen van nieuwe hiv-infecties.

De toekomst van hiv-bestrijding in gevaar

Ondanks de herstelde medicijnleveranties, wijzen de cijfers op een structureel probleem. Het gebrek aan preventie en opsporing kan leiden tot een toename van nieuwe besmettingen op de lange termijn. Experts waarschuwen dat de gevolgen van deze bezuinigingen nog jaren zichtbaar zullen blijven, zelfs als de behandelingen op korte termijn stabiel blijven.