Chiński sąd: Pracownika nie można zastąpić sztuczną inteligencją

Chińskie firmy nie będą mogły zwalniać pracowników, powołując się na wdrożenie sztucznej inteligencji. Taką decyzję wydał sąd w Hangzhou, wzmacniając ochronę zatrudnienia w obliczu postępującej automatyzacji.

Sprawa dotyczyła nadzorcy kontroli jakości, znanego jedynie jako Zhou, zatrudnionego w 2022 roku w jednej z firm technologicznych. Jego zadaniem było nadzorowanie wyników pracy systemów AI. W 2025 roku firma zaproponowała mu degradację z 40-procentową obniżką pensji, argumentując, że jego stanowisko może zostać zastąpione przez duży model językowy (LLM).

Zhou odmówił przyjęcia nowych warunków, w związku z czym firma go zwolniła, oferując odprawę w wysokości około 45 tysięcy dolarów. Niezadowolony z propozycji, pracownik zaskarżył decyzję do państwowej komisji arbitrażowej.

Komisja uznała zwolnienie za bezprawne, co skłoniło firmę do złożenia odwołania do sądu rejonowego. Po przegranym procesie przed sądem pierwszej instancji, spółka złożyła apelację do Hangzhou Intermediate People’s Court. Sąd apelacyjny utrzymał decyzję niższej instancji, podkreślając, że wdrożenie AI nie stanowi podstawy do rozwiązywania umów o pracę.

„Przyczyny zwolnienia podane przez firmę nie kwalifikowały się jako negatywne okoliczności, takie jak redukcja zatrudnienia czy trudności operacyjne. Nie spełniały również warunku prawnego, który umożliwiałby uznanie, że „kontynuacja umowy o pracę jest niemożliwa” – czytamy w uzasadnieniu sądu, cytowanym przez NPR.

„Postęp technologiczny jest nieunikniony, jednak nie może funkcjonować poza ramami prawnymi” – powiedział Wang Xuyang, prawnik z kancelarii Zhejiang Xingjing, cytowany przez agencję Xinhua.

Warto zaznaczyć, że system prawny Chin opiera się na prawie cywilnym, w przeciwieństwie do krajów anglosaskich, takich jak Wielka Brytania czy Stany Zjednoczone, gdzie obowiązuje precedensowe prawo zwyczajowe. W Chinach nie obowiązuje zasada stare decisis, która nakazuje sądom stosować się do wcześniejszych orzeczeń.

Decyzja sądu stanowi ważny precedens dla ochrony praw pracowniczych w obliczu rosnącej roli AI. Choć w wielu krajach zachodnich pracownicy pozostają bez wsparcia wobec zagrożeń związanych z automatyzacją, chińskie orzecznictwo może stanowić wzór dla innych państw.