Nowy Meksyk oskarża ExxonMobil i Empire Petroleum o oszustwa księgowe warte 200 mln dolarów

Nowy Meksyk wystąpił z pozwem przeciwko ExxonMobil, Empire Petroleum oraz ich spółkom zależnym, oskarżając je o masowe oszustwa księgowe, które mogą kosztować stan prawie 200 milionów dolarów. Sprawa, która trafiła do sądu okręgowego stanu Nowy Meksyk, może mieć daleko idące konsekwencje dla sposobu sprzedaży starych aktywów naftowych i gazowych, a także przyczynić się do zmniejszenia liczby porzuconych odwiertów w przyszłości.

Sprawa dotyczy transakcji z 2021 roku, w której spółka zależna ExxonMobil, XTO Energy, sprzedała setki starych odwiertów spółce Empire New Mexico, należącej do Empire Petroleum. Według pozwu, oszustwo polegało na celowym zaniżeniu zobowiązań finansowych związanych z odwiertami, w szczególności kosztów ich likwidacji i rekultywacji. Takie postępowanie miało naruszyć ustawę o ochronie podatników przed oszustwami stanu Nowy Meksyk.

Pozew twierdzi, że zaniżenie wartości zobowiązań doprowadziło Empire Petroleum do przejęcia odwiertów, których nie był w stanie sfinansować. W rezultacie firma stała się niewypłacalna i znalazła się na skraju bankructwa. Odwierty porzucone to te, których właściciel nie jest znany lub nie ma środków na ich likwidację. W Nowym Meksyku stan odpowiada za likwidację takich odwiertów na gruntach stanowych i prywatnych, podczas gdy rząd federalny zajmuje się tymi na terenach federalnych i należących do plemion indiańskich.

Według raportu opublikowanego w ubiegłym roku przez Komitet Finansowy Legislatury stanu Nowy Meksyk, stan jest już odpowiedzialny za ponad 200 milionów dolarów kosztów likwidacji porzuconych odwiertów. Pozew sugeruje, że transakcja mogła być zaplanowana właśnie po to, aby przerzucić te koszty na podatników.

Sposób dochodzenia roszczeń: skarga Qui Tam

Sprawa została wszczęta w formie skargi Qui Tam, czyli powództwa wnoszonego przez osoby prywatne w imieniu państwa, z możliwością przejęcia sprawy przez organy państwowe. Jeśli państwo zdecyduje się nie prowadzić postępowania, powódcy mogą kontynuować sprawę samodzielnie. Pozew został złożony w sierpniu ubiegłego roku i był objęty klauzulą poufności do zeszłego tygodnia, kiedy to biuro prokuratora generalnego stanu Nowy Meksyk zakończyło jego weryfikację. Prokuratura nie wyjaśniła, dlaczego nie zdecydowała się prowadzić sprawy samodzielnie.

ExxonMobil odmówił komentarza w tej sprawie, natomiast Empire Petroleum nie odpowiedział na prośby o wypowiedź. Warto zaznaczyć, że XTO Energy, spółka zależna ExxonMobil, była jednym z pięciu największych producentów ropy i gazu w stanie Nowy Meksyk w 2025 roku. ExxonMobil jest także głównym sponsorem corocznego Festiwalu Balonów w Albuquerque, jednego z największych wydarzeń turystycznych w stanie. Empire New Mexico uplasowało się natomiast na 60. miejscu wśród producentów ropy i gazu w ubiegłym roku.

Pionierski charakter sprawy i jej potencjalne konsekwencje

Sprawę wniosli Theron Horton, analityk danych sądowych z Taos w Nowym Meksyku, oraz Greg Rogers, prawnik korporacyjny i środowiskowy oraz były biegły księgowy z Broomfield w Kolorado. Ich zdaniem jest to pierwsza sprawa tego typu i może stanowić precedens dla tego, w jaki sposób stany lub nawet osoby prywatne będą dochodzić roszczeń związanych z podejrzanymi transferami aktywów naftowych w przyszłości. Zamiast opierać się na stanowych lub federalnych przepisach dotyczących działalności przemysłu naftowego i gazowego, sprawa koncentruje się na naruszeniach księgowych, przenosząc dyskusję z regulacji branżowych na standardy rachunkowości.

Oprócz potencjalnych strat dla podatników, porzucone odwierty stanowią również zagrożenie dla środowiska i zdrowia publicznego. Nieszczelne odwierty mogą prowadzić do zanieczyszczenia wód gruntowych, emisji metanu oraz innych szkodliwych substancji, co stanowi poważne wyzwanie dla lokalnych społeczności.