Trump usuwa całą Krajową Radę Naukową – co to oznacza dla finansowania badań?

W ramach kolejnego kroku mającego na celu ograniczenie wpływów niezależnych ekspertów na politykę naukową, administracja byłego prezydenta Donalda Trumpa odwołała wszystkich członków Krajowej Rady Naukowej (National Science Board, NSB), organu odpowiedzialnego za nadzorowanie Narodowej Fundacji Naukowej (NSF). Rada pełni kluczową rolę w zatwierdzaniu dużych projektów badawczych finansowanych z budżetu NSF, który wynosi około 9 miliardów dolarów rocznie.

Decyzja została ogłoszona w kwietniu br. w formie pisemnego zawiadomienia wysłanego do wszystkich członków Rady. Dokument nie zawierał żadnego uzasadnienia dla takiego kroku. Willie E. May, jeden z odwołanych członków Rady oraz wiceprezes ds. badań i rozwoju ekonomicznego na Morgan State University, skomentował sytuację w rozmowie z The New York Times:

"Obserwuję z rosnącym niepokojem systematyczne rozmontowywanie infrastruktury doradczej w rządzie federalnym. Krajowa Rada Naukowa to jedynie kolejna ofiara tej polityki."

Decyzja spotkała się z ostrą krytyką ze strony przedstawicieli świata nauki. Zoe Lofgren, członkini Komisji ds. Nauki, Przestrzeni Kosmicznej i Technologii Izby Reprezentantów, określiła ją mianem "kolejnego głupiego posunięcia prezydenta, który systematycznie szkodzi nauce i innowacyjności w USA".

Konsekwencje dla finansowania badań

Odwołanie członków Rady następuje w okresie, w którym budżet NSF już odczuwa silne naciski. W ubiegłym roku fundacja przyznała o 51% mniej środków na badania niż średnia z lat 2015–2024, a także anulowała setki aktywnych grantów. W maju 2025 r. administracja Trumpa zaproponowała cięcia budżetowe w wysokości 5 miliardów dolarów, jednak propozycja została odrzucona. Kolejny projekt budżetu na rok fiskalny 2027 ponownie zakłada redukcję środków dla NSF o ponad połowę.

Podczas spotkania Rady w lutym 2026 r. przedstawiciele NSF poinformowali, że fundacja rozważa ograniczenie liczby ogłoszeń o konkursach grantowych. To nie pierwszy przypadek ingerencji w strukturę doradztwa naukowego w rządzie federalnym. W ostatnich latach administracja Trumpa zlikwidowała 152 federalne komisje doradcze działające przy agencjach naukowych, scaliła wszystkie komitety doradcze Departamentu Energii w jedną strukturę oraz zlikwidowała biuro badawcze w Agencji Ochrony Środowiska (EPA).

Braki w niezależnym doradztwie naukowym

Eksperci ostrzegają, że brak funkcjonującej Krajowej Rady Naukowej pozbawi NSF kluczowego wsparcia w podejmowaniu decyzji dotyczących finansowania badań. Gretchen Goldman, prezeska i dyrektorka generalna Union of Concerned Scientists, podkreśliła w swoim oświadczeniu:

"Bez aktywnej Krajowej Rady Naukowej agencja zostanie pozbawiona wskazówek i nadzoru niezależnych ekspertów. Jednocześnie społeczeństwo straci dostęp do informacji na temat sposobu realizacji misji NSF."

Decyzja administracji Trumpa spotkała się z szerokim odzewem w środowisku naukowym. Krytycy wskazują, że systematyczne osłabianie niezależnych organów doradczych może prowadzić do politycznego sterowania finansowaniem badań, co w dłuższej perspektywie zagrozi innowacyjności i konkurencyjności Stanów Zjednoczonych na arenie międzynarodowej.