Aşı Kararsızlığı: Sağcı Medya Tüketenlerde Risk İki Kat Fazla

ABD’de kızamık vakalarının 2000 yılında eradike edildiğinin ilan edilmesinden bu yana en yüksek seviyeye ulaştığı 2025 yılında yapılan bir araştırma, insanların hangi haber kaynaklarını takip ettiklerinin aşıya olan bakış açılarını önemli ölçüde etkilediğini ortaya koydu.

Johns Hopkins Üniversitesi Sistem Bilimi ve Mühendislik Merkezi Direktörü Lauren Gardner liderliğindeki araştırmada, 2.970 yetişkin katılımcıya haber ve sağlık bilgisi kaynakları ile kızamık-kabakulak-kızamıkçık (KKK) aşısına yönelik tutumları hakkında sorular yöneltildi.

Araştırmanın sonuçları, belirli medya alışkanlıkları ile aşıya karşı tutumlar arasında güçlü bir bağlantı olduğunu gösterdi:

• ‘Yeni sağ’ medya kaynaklarını düzenli olarak takip edenler: Breitbart, Newsmax ve Zero Hedge gibi güçlü muhafazakar eğilimli dijital haber sitelerini sıkça takip eden katılımcılar, diğerlerine kıyasla aşıya karşı tereddütlü olma olasılığı iki kat daha fazlaydı.
• Aşı tereddüdü olanlar: Yetkili olmayan kaynaklara (alternatif sağlık uzmanları, sosyal medya sağlık etkileyicileri, örneğin Children’s Health Defense gibi bültenler) başvurma eğilimindeydi.

Gardner,

‘Çalışmamız, insanların haber ve sağlık bilgisi kaynakları ile aşıya yönelik tutumları arasındaki güçlü bağlantıyı ortaya koyuyor. Herkesin çevrimiçi olduğu bir dönemde, nerede ve nasıl bilgi edindiğinin ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.’

Araştırma sonuçları, Vaccine dergisinde yayımlandı. 2025 yılında ABD’de 43 eyalette 2.000’den fazla kızamık vakası kaydedildi; bu sayı, hastalığın eradike edildiği ilan edildikten sonraki en yüksek rakamdı. Vakaların neredeyse tamamı aşısız kişilerde görüldü. Kızamık vakaları bu yıl da artmaya devam ediyor.

Salgın, COVID-19 salgını sonrasında ülkede çocukluk aşılarının, özellikle KKK aşısının, uygulama oranlarının düşmesiyle bağlantılı. Okul çağındaki çocuklarda aşılanma oranı, kızamığın yayılmasını engellemek için gerekli olan %95’lik toplu bağışıklık eşiğinin altında, %93 seviyesinde seyrediyor.

Daha önce yapılan araştırmalar, internet haberleri ve sosyal medya gibi yetkili olmayan kaynaklardan aşı bilgisi edinen yetişkinlerin, çocuklarını aşılatmaya karşı daha tereddütlü olduklarını göstermişti. Ancak insanların genel haber alışkanlıkları ile aşıya yönelik tutumları arasındaki ilişki hakkında daha az şey biliniyordu.

Gardner’ın ekibi, Ağustos 2024’te 2.970 yetişkinle anket gerçekleştirdi. Katılımcıların %83’ü KKK aşısının risklerinden daha fazla fayda sağladığını düşünürken, yaklaşık altı kişiden biri aşıya karşı tereddütlüydü. Tereddütlü olanların büyük çoğunluğu 44 yaşın altında (%62), daha genç bir gruptaydı ve ebeveynlerden oluşuyordu. Ayrıca, ırksal azınlıklardan, düşük gelirli gruplardan ve daha az eğitimli bireylerden oluşuyordu. Katılımcılar arasında siyasi görüş olarak daha muhafazakar olanlar ve Cumhuriyetçi Parti’ye (%39) ya da Bağımsızlar’a (%33) yakın olanlar daha fazla tereddüt yaşıyordu. Aşıya karşı tereddütlü olanların %43’ü, tereddütlü olmayanların ise %27’si ‘Make America Healthy Again’ (Amerika’yı Yeniden Sağlıklı Yap) hareketiyle ilişkilendiriliyordu.

Katılımcıların %87’si haberleri takip ettiğini bildirdi; tereddütlü olanlar ile olmayanlar arasında bu oranda anlamlı bir fark yoktu. Neredeyse tüm katılımcılar günde en az bir kez çevrimiçi oluyor ve çeşitli haber kaynaklarıyla etkileşimde bulunuyordu. Aşıya karşı tereddütlü olanlar ile olmayanlar arasındaki en büyük fark, haber ve bilgi kaynaklarına olan güven düzeyinde ortaya çıktı.