ABŞ-də elmi təmayüllü namizədlərin siyasi arenaya çıxışı: 2024 seçkilərində rekord artım

ABŞ-də elmi təmayüllü namizədlərin rekord artımı

2024-cü il ABŞ ara seçkilərində elmi təmayüllü namizədlərin sayı əvvəlkindən çox artdı. Nature jurnalının məlumatına görə, bu trenddə əsasən federal elmi proqramlara kəsintilər və dövlət elmi təşkilatlarına qarşı təzyiqlər təsirli oldu.

Namizədlərin siyasi mənsubiyyəti və motivləri

Namizədlər müxtəlif siyasi partiyalardan çıxış etsələr də, əsasən Demokratlar üstünlük təşkil edir. 314 Action təşkilatı isə Demokrat elmi təmayüllü namizədlərə maliyyə dəstəyini artırdı. Təşkilat bu il əvvəlkindən üç dəfə çox müraciət aldığını bildirdi.

Sam Vang, Prinston Universitetinin nevrologiya üzrə professoru və Prinston Seçki Siyasəti Layihəsinin direktoru, Nyu-Cersi ştatının 12-ci seçki dairəsindən namizədliyini irəli sürüb. O, The Daily Princetonian qəzetində dərc olunan məqaləsində yazırdı:

"Təbii ki, alimlər öz sahələrində ixtisaslaşırlar. Amma mən cəmiyyətimizdə bərabərsizliyin dərinləşməsindən narahatam. Mən statistik bacarıqlarımdan istifadə edərək seçki ədalətini təmin etmək istəyirəm."

Respublikaçılar və üçüncü partiyalar

Respublikaçı namizədlər isə əsasən energetika müstəqilliyini əsas gətirirlər. Məsələn, İllinoys ştatının 13-cü dairəsindən namizədliyini irəli sürən Cef Uilson bunu əsaslandırır.

Üçüncü partiyaların namizədləri də seçkilərdə iştirak edir. Yerli və bələdiyyə səviyyəsində də elmi təmayüllü şəxslər aktivləşir. Son vaxtlarda ekoloji tənzimləmələrin yumşadılması və Milli Atmosfer Tədqiqatları Mərkəzinin ləğv edilməsi planları, elmin dövlət siyasətində daha fəal mövqe tutması üçün səbəb oldu.

Keçmiş trendlər və ictimai rəylər

2024-cü ildə 200-dən çox STEM mütəxəssisi seçkilərdə iştirak edib. Eos jurnalının məlumatına görə, bu trenddə əsas səbəb elmin dövlət siyasətində əsas rol oynaması ehtiyacıdır. Cess Feniks, vulkanoloq və keçmiş Demokrat namizəd, bu barədə deyib:

"Bir çox insanlar bilir ki, elm bizim həyatımızı yaxşılaşdırır və dövlət siyasəti qəbul edərkən elmin əsas rol oynaması vacibdir."

Mart ayında ölkə üzrə Stand Up for Science mitinqləri keçirildi. Bu aksiyalar federal siyasətdə elmin səhv istifadəsinə və dövlət elmi təşkilatlarına kəsintilərə qarşı təşkil olunmuşdu. 2025-ci ildə prezidentliyə seçkilərdən sonra 10 mindən çox elmlə bağlı PhD dərəcəsi olan şəxslər federal işlərdən ayrıldı. Science jurnalının məlumatına görə, COVID-19 pandemiyasından sonra ictimai etimad səviyyəsi aşağı düşsə də, 2023-cü ildən etibarən müəyyən qədər yaxşılaşma müşahidə olunur. Yanvar ayında aparılan sorğuda ABŞ əhalisinin 77%-i alimlərə böyük etimad göstərdiklərini bildiriblər.