ABŞ-də uşaqların yarıdan çoxu təhlükəli hava çirklənməsi ilə üzləşir – tədqiqat

Amerika Ağciyərlər Assosiasiyasının 27-ci illik hesabatı

Amerika Ağciyərlər Assosiasiyasının (ALA) 27-ci illik hava keyfiyyəti hesabatı, ABŞ-də uşaqların təhlükəli səviyyədə hava çirklənməsi ilə qarşılaşdığını göstərir. Hesabatda, ölkədə yer səviyyəsində ozon (smoq) və hissəcikli çirklənmə səviyyələri təhlil edilir. 2022-2024-cü illər arasında toplanan məlumatlara əsasən, 18 yaşdan kiçiklərin 46 faizini təşkil edən 33.5 milyon uşaq, ən azı bir çirklənmə növü üzrə qeyri-kafi səviyyədə qiymət alır.

Uşaqların sağlamlığına ciddi təhlükə

ALA-nın Temiz Hava Siyasəti üzrə köməkçi vitse-prezidenti Will Barrett bildirir ki, uşaqların ağciyərləri hələ inkişaf mərhələsindədir. Onlar, nisbətən böyük həcmdə hava tənəffüs edir və aktiv həyat tərzi səbəbindən daha çox xarici havaya məruz qalırlar. Bu da uzunmüddətli sağlamlıq problemlərinə, o cümlədən astma və tənəffüs xəstəliklərinə səbəb ola bilər.

Rəngli icmalar daha çox zərər çəkir

Hesabatda qeyd olunur ki, rəngli icmalar çirklənmədən daha çox təsirlənir. ABŞ əhalisinin 42.1 faizini təşkil edən rəngli insanlar, qeyri-kafi səviyyədə hava keyfiyyətinə malik bölgələrdə yaşayanların 54.2 faizini təşkil edir. Eyni zamanda, rəngli şəxslərin, ağdərililərə nisbətən, üç çirklənmə növü üzrə də qeyri-kafi səviyyədə yaşama ehtimalı 2.42 dəfə çoxdur.

Smoq ən geniş yayılmış çirklənmə növüdür

2022-2024-cü illər arasında ABŞ əhalisinin 38 faizi (təxminən 129.1 milyon nəfər) sağlamlığı üçün təhlükəli olan ozon səviyyəsinə məruz qalmışdır. Bu, ALA hesabatında son altı ildə qeydə alınan ən yüksək rəqəmdir və əvvəlki ilə nisbətən 3.9 milyon artım deməkdir. Qeyri-sağlam ozon səviyyələrinə səbəb olan əsas faktorlar arasında ekstremal istilik, quraqlıq və meşə yanğınları göstərilir.

Ən çox təsirlənən bölgələr

Ozon səviyyəsinin ən yüksək olduğu bölgələrə Kaliforniyadan Texasadək cənub-qərb ştatları və Orta Qərbin böyük hissəsi daxildir. Bu, əsasən, 2023-cü ildə Kanadada baş vermiş meşə yanğınlarından gələn tüstünün ABŞ ərazisinə yayılması və 2023-2024-cü illərdə cənub ştatlarında ozonun əmələ gəlməsinə səbəb olan yüksək temperatur və hava şəraiti ilə əlaqələndirilir.

Trampın ekoloji siyasəti vəziyyəti pisləşdirəcək

Mütəxəssislər, Donald Trampın ekoloji qoruma tədbirlərini azaltmasının vəziyyəti daha da pisləşdirəcəyinə inanırlar. Bu addımlar, xüsusilə rəngli icmalar və uşaqlar üçün hava keyfiyyətinin daha da pisləşməsinə səbəb ola bilər.