Dünyanın aparıcı iqtisadi mərkəzlərində bazarlar hər dəfə qlobal təhlükələrə qarşı həssaslıq göstərir. Lakin tarix təkrar olunur: COVID-19 pandemiyası başlamazdan əvvəl də eyni səhvlər edilmişdir. 2020-ci ilin əvvəllərində, xəstəxanalar dolarkən və şəhərlər boşalarkən, 2017-ci ildə nəşr olunmuş bir jurnalın üz qabığı yenidən sosial mediada paylaşılmağa başladı. Bu məqalənin müəllifi də məşhur epidemioloq Alex Godoy-Faúndez idi. Məqalənin əsas məzmunu belə idi: "Gələcəkdə pandemiyaya hazır deyilik".
Bu xəbərdarlıqlar həqiqət idi, lakin heç kim bu qədər ciddi nəticələr gözləmirdi. Hətta məqalənin müəllifi də belə hesab edirdi ki, COVID-19 pandemiyası digər epidemiya növləri kimi yox olacaq. Lakin tarix yenidən təkrarlandı və dünya iqtisadiyyatı bu dəfə də hazırlıqsız yaxalandı.
Bu dəfə isə təhlükə İranla müharibə və Hörmüz boğazının bağlanması ilə bağlıdır. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatına görə, bu, qlobal neft bazarında qeydə alınmış ən böyük təchizat kəsintisidir. Mart ayında gündəlik neft tədarükü 10 milyondan çox barel azalıb. Atlantik Şurasının qeyd etdiyi kimi, 1973-cü ildəki neft embarqosu qlobal tədarükün 7% azalmasına səbəb olmuşdu. Hörmüz boğazının bağlanması isə bu rəqəmi 13% artırır. Müharibənin və infrastruktur ziyanının uzunmüddətli təsirləri isə hələ də qiymətləndirilmir.
Niyə iqtisadi cəhətdən yenə də hazırlıqsızıq?
COVID-19 pandemiyası zamanı olduğu kimi, İranla müharibənin iqtisadi nəticələri də hazırlıq mərhələsində ciddi şəkildə qiymətləndirilmir. Bazarlar hələ də müharibənin qlobal iqtisadiyyata təsirini tam olaraq qəbul etməkdən uzaqdır. Bu, neft qiymətlərindəki dalğalanmalardan tutmuş, logistika zəncirindəki problemlərə qədər müxtəlif sahələrdə təsir göstərəcək.
Uzmanlar qeyd edirlər ki, Hörmüz boğazının bağlanması neft tədarükünün dayandırılması ilə nəticələnə bilər. Bu isə qlobal iqtisadiyyata böyük zərbə vuracaq. Neft qiymətlərinin artması, nəqliyyat xərclərinin yüksəlməsi və iqtisadi aktivlikdəki azalma dünya iqtisadiyyatını yenidən tələyə salacaq.
Nəticə
COVID-19 pandemiyası zamanı olduğu kimi, İranla müharibənin iqtisadi nəticələrini dəqiq qiymətləndirməkdə yenə də səhv edirik. Hazırlıq mərhələsində bu məsələyə ciddi yanaşmaq və strateji qərarlar qəbul etmək vacibdir. Aksi halda, dünya yenidən iqtisadi tələyə düşə bilər.
Əlaqəli xəbərlər
Amerikalıların iqtisadiyyata qarşı nifrətinin səbəbi nədir?
Americans’ doom and despair about the economy is mounting. In fact, by one measure, the public is more depressed than they’ve ever been in the postwar...
Trampın Çin siyasəti: Gözlənilməyən dəyişikliklər və nəticələr
President Donald Trump and Chinese President Xi Jinping shake hands as they depart following a bilateral meeting at Gimhae Air Base on October 30, 202...
Hantavirus: Dünyanın COVID-19 dərsini öyrənib-öyrənmədiyini yoxlayacaq
The cruise ship MV Hondius, initial site of the hantavirus outbreak. | Europa Press via Getty Images Almost as soon as the hantavirus outbreak on the...
May 9: Rusiya necə qorxu ilə qarşılaşır?
On May 3, an unusual procession moved through Washington DC. Several hundred people walked beneath the monuments of the American capital carrying port...
Tramp qazolin qiymətlərini necə aşağı sala bilər?
Donald Trump disembarks from Air Force One at Joint Base Andrews on May 3, 2026. | Roberto Schmidt/Getty Images This story appeared in The Logoff, a d...
İşçi sinfinin maraqlarını qorumaq üçün irəliləyiş planı: 2026-cı ildə iqtisadi prioritetlər
Rep. Greg Casar (D-TX) speaks during a news conference outside the US Capitol on April 29, 2026. | Tom Brenner/Getty Images For years, one of the bedr...
İran böhranının necə sona çatacağına dair 5 ehtimal
People cross a street near a billboard on the facade of a building depicting the Strait of Hormuz with a caption in Persian reading “Forever in Iran’s...
Səhiyyə böhranı: Qlobal gəlir qeyri-bərabərliyi insan ömrünü necə qısaldır?
Inequality is bad for you, and new figures in the UK show that the number of years when people can live healthy lives have fallen everywhere and furth...