Iran-oorlog dreigt dezelfde economische chaos te veroorzaken als Covid-19

De beurs van New York toonde in februari 2020 een zee van rode cijfers, terwijl de wereld zich nog niet bewust was van de naderende Covid-19-crisis. Toen werden oude waarschuwingen over pandemieën heruitgevonden op sociale media. Een artikel uit 2017, waarin de auteur zelf waarschuwde voor een onvoorbereide wereld, werd plotseling actueel. Maar zelfs de schrijver zelf had de omvang van de dreiging niet voorzien.

In de eerste maanden van 2020 bleef de wereld optimistisch over Covid-19. De beurzen bleven stijgen, ondanks groeiende besmettingscijfers. Pas toen de pandemie toesloeg, werd duidelijk hoe onvoorbereid we waren. Een vergelijkbare blindheid lijkt nu opnieuw de kop op te steken, maar dan met een andere crisis: de oorlog in Iran en de dreigende sluiting van de Straat van Hormuz.

De Straat van Hormuz: een economische tijdbom

De Straat van Hormuz is een van de belangrijkste olie-exportroutes ter wereld. Een volledige sluiting zou de wereldwijde olieleverantie met 13% verminderen, volgens het Atlantic Council. Ter vergelijking: de olie-embargo’s uit 1973, die decennialang de Amerikaanse economie beïnvloedden, trokken slechts 7% van de wereldwijde olieleverantie terug.

Het Internationaal Energieagentschap (IEA) noemt de huidige verstoring de grootste in de geschiedenis van de oliehandel. In maart 2024 daalde de wereldwijde olieleverantie met meer dan 10 miljoen vaten per dag. Toch reageren markten en overheden nog steeds niet met de urgentie die deze crisis verdient.

Waarom we de les van Covid niet leren

Tijdens de Covid-pandemie bleken we slecht voorbereid op een wereldwijde crisis, ondanks herhaalde waarschuwingen. Nu dreigt eenzelfde scenario zich voor te doen met de oorlog in Iran. Experts waarschuwen al maanden voor de gevolgen van een gesloten Straat van Hormuz, maar de economische impact wordt nog steeds onderschat.

De beurzen blijven stijgen, alsof de dreiging niet bestaat. In februari 2020, vlak voordat Italië de eerste Covid-19-uitbraak in Europa meldde, bereikte de S&P 500 een recordhoogte. Eenzelfde patroon zien we nu: ondanks de escalerende spanningen in het Midden-Oosten blijven de markten optimistisch.

De gevolgen voor Nederland en Europa

Nederland en Europa zijn sterk afhankelijk van olieleveranties uit het Midden-Oosten. Een verstoring van de Straat van Hormuz zou leiden tot hogere energieprijzen, inflatie en economische stagnatie. Bedrijven en consumenten zouden direct de gevolgen ondervinden van stijgende brandstofkosten en productietekorten.

De Nederlandse overheid en de Europese Unie moeten zich voorbereiden op een scenario waarin de olieleverantie voor maanden wordt onderbroken. Dat betekent niet alleen het opbouwen van strategische voorraden, maar ook het diversifiëren van energiebronnen om minder afhankelijk te worden van instabiele regio’s.

Conclusie: tijd voor actie

De geschiedenis leert ons dat we crises pas serieus nemen wanneer het te laat is. De oorlog in Iran en de dreigende sluiting van de Straat van Hormuz vormen een directe bedreiging voor de wereldwijde economie. Het is tijd dat overheden, bedrijven en burgers zich bewust worden van de risico’s en zich voorbereiden op een mogelijke economische schok.

Net zoals we na Covid-19 hebben geleerd dat voorbereiding cruciaal is, moeten we nu de lessen toepassen voordat het te laat is.