Het echte verhaal van de Tongaanse castaway’s: hoe zes jongens overleefden zonder in barbarij te vervallen

Een verhaal dat de wereld niet kent

De Netflix-serie Lord of the Flies heeft de aandacht opnieuw gevestigd op het fictieve verhaal van Britse jongens die na een schipbreuk vervallen in barbarij. Maar psycholoog Peter Gray benadrukt al jaren: dit is geen blauwdruk voor menselijk gedrag. Het echte verhaal van zes Tongaanse jongens bewijst dat.

Zes jongens, 15 maanden, geen geweld

In 1965 strandden zes vrienden op het verlaten eiland 'Ata in Tonga. In tegenstelling tot de fictie van Golding, die in 1954 werd gepubliceerd, leefden zij niet in chaos. Ze bouwden onderkomens, deelden taken in en organiseerden zelfs begrafenissen voor de vogels die ze aten. Hun verhaal, recent beschreven door historicus Rutger Bregman in Humankind: A Hopeful History, toont een heel ander mensbeeld.

Van strenge school naar vrijheid

De jongens, die op een streng katholiek internaat zaten, besloten te ontsnappen uit verveling. Met gestolen bananen, kokosnoten en een klein fornuis vertrokken ze ’s nachts met een boot. Na een storm die hun zeil en roer verwoestte, dreven ze acht dagen op zee voordat ze ‘Ata bereikten. Het eiland was al decennia verlaten na een slavenrazzia in 1863.

Een georganiseerde gemeenschap

In plaats van in anarchie te vervallen, richtten de jongens een functionerende samenleving op. Sione Filipe Totau, een van de overlevenden, vertelde aan Vice: "We begonnen met het bouwen van een huis van gevlochten kokosblad. Daarna maakten we een rooster voor taken zoals vuur maken, bidden en het verzorgen van de bananenpalmen. We werkten samen alsof we er voor altijd zouden blijven."

Toen een van hen zijn been brak, zetten ze het bot zelf, en hij herstelde volledig. Uiteindelijk zagen ze een schip en zwommen naar de kust. De eerste die aan boord klom, noemde zijn naam en herkomst: Tonga. De Australische kapitein stuurde een bericht naar het vasteland – en binnen twintig minuten bleek dat de jongens al als dood waren gemeld. Er waren zelfs begrafenissen voor hen gehouden.

Waarom dit verhaal minder bekend is

Het verhaal van de Tongaanse castaway’s is minder cultureel verankerd dan dat van Lord of the Flies. Dat komt deels door het onderwijs: generaties lang is Goldings roman verplichte kost op middelbare scholen. Daardoor blijft het fictieve verhaal van geweld en chaos de publieke verbeelding domineren, terwijl het waargebeurde verhaal van hoop en samenwerking in de vergetelheid raakt.

"Deze jongens toonden dat menselijke samenwerking en organisatie sterker zijn dan de mythe van de ‘natuurlijke barbarij’."
— Rutger Bregman, historicus en auteur van Humankind: A Hopeful History

Een les in menselijkheid

Het verhaal van de Tongaanse castaway’s is een krachtig tegenvoorbeeld aan de pessimistische kijk op de menselijke natuur. In plaats van te vervallen in geweld, kozen deze jongens voor structuur, zorg en solidariteit. Een boodschap die in een tijd van polarisatie en wantrouwen meer dan ooit relevant is.