Hoe ‘zero-sum denken’ de Amerikaanse politiek verdeelt

Een recent gepubliceerd onderzoek in het vooraanstaande wetenschappelijke tijdschrift American Economic Review onthult een cruciale, maar tot nu toe onderbelichte factor achter de politieke verschillen in de Verenigde Staten. Het artikel, getiteld ‘Zero-Sum Thinking and the Roots of US Political Differences’, is geschreven door de economen Sahil Chinoy, Nathan Nunn, Sandra Sequeira en Stefanie Stantcheva.

De onderzoekers analyseren de oorsprong en gevolgen van ‘zero-sum denken’: de overtuiging dat voordelen voor de één ten koste gaan van anderen. Met behulp van een enquête onder 20.400 Amerikaanse burgers koppelden ze dit wereldbeeld aan politieke voorkeuren, beleidsvoorkeuren en vier generaties familiegeschiedenis. De resultaten tonen aan dat een sterker zero-sum denken samengaat met meer steun voor overheidsherverdeling, positieve discriminatie op basis van ras en gender, en restrictiever immigratiebeleid.

Historische ervaringen beïnvloeden wereldbeeld

De studie toont aan dat zero-sum denken niet alleen een kwestie is van individuele overtuigingen, maar ook sterk verbonden is met historische ervaringen – zowel van de respondent zelf als van diens voorouders. Factoren zoals intergenerationele mobiliteit, migratiegeschiedenis en blootstelling aan slavernij spelen hierin een sleutelrol.

• Mobiliteit en migratie: Mensen die zelf of via hun ouders/voorouders naar de VS zijn gemigreerd of een hoge sociale mobiliteit hebben ervaren, vertonen minder zero-sum denken.
• Slavernij en gedwongen arbeid: Omgekeerd hebben mensen wier voorouders slachtoffer waren van slavernij of gedwongen arbeid – of in gebieden woonden waar dit historisch veel voorkwam – juist vaker een zero-sum wereldbeeld. Dit effect is ook zichtbaar bij groepen zoals Joden wier familieleden slachtoffer waren van de Holocaust.

Bij Afro-Amerikanen speelt dit verband mede door de langdurige segregatie en discriminatie na de afschaffing van de slavernij. Dezelfde dynamiek geldt voor gebieden waar slavernij historisch wijdverspreid was, vaak gekenmerkt door latere vormen van segregatie en achterstelling.

Politieke gevolgen van zero-sum denken

De auteurs benadrukken dat zero-sum denken niet beperkt blijft tot één politieke stroming. Hoewel het iets vaker voorkomt bij Republikeinen dan bij Democraten, snijdt het wereldbeeld dwars door partijgrenzen heen. Het blijkt een sterke voorspeller te zijn voor standpunten over herverdeling, positieve discriminatie en immigratiebeleid.

In het huidige debat over immigratie toont de studie aan dat zero-sum denken vaak ten grondslag ligt aan argumenten voor restrictief beleid. Voorstanders van beperkte immigratie wijzen bijvoorbeeld op vermeende kosten voor de welvaartsstaat, terwijl het onderzoek juist suggereert dat migratie op lange termijn juist kan leiden tot meer economische groei en sociale mobiliteit.

‘Zero-sum denken is een gevaarlijk wereldbeeld dat zowel bij rechtse nationalisten als bij linkse socialisten en “wokisten” voorkomt,’ aldus een commentator. ‘Het ondermijnt het vertrouwen in collectieve oplossingen en versterkt polarisatie.’

Wetenschap als basis voor beleid

De bevindingen van Chinoy, Nunn, Sequeira en Stantcheva bieden niet alleen inzicht in de psychologische en historische wortels van politieke verschillen, maar ook handvatten voor beleidsmakers. Door te begrijpen hoe historische ervaringen het wereldbeeld van burgers vormgeven, kunnen overheden gerichter werken aan het verminderen van zero-sum denken – bijvoorbeeld door investeringen in onderwijs, economische kansen en sociale cohesie.

De studie onderstreept dat politieke verdeeldheid niet alleen een kwestie is van ideologie, maar ook van gedeelde ervaringen en percepties. Een beter begrip van deze mechanismen kan helpen om polarisatie te doorbreken en ruimte te creëren voor constructieve oplossingen.