Hogescholen in crisis: Waarom universiteiten hun eigen spiegel moeten opzoeken

De Amerikaanse hoogleraar Jonathan Zimmerman van de Universiteit van Pennsylvania schrijft in het tijdschrift Liberties over de huidige crisis in het hoger onderwijs. Zijn essay, getiteld "De president en de universiteiten", begint met een opmerkelijke anekdote uit maart vorig jaar.

Zes weken na de terugkeer van Donald Trump in het Witte Huis reisde Zimmerman naar Washington voor een bijeenkomst van Amerikaanse onderwijsdeskundigen. Het openingspanel ging, zoals te verwachten, over Trumps bedreigingen voor de financiering van universiteiten en de vrijheid van meningsuiting op campussen. Toen het tijd was voor vragen, stelde Zimmerman een kritische vraag: wat hebben wij in het hoger onderwijs zelf bijgedragen aan deze situatie? Waarom kijken we niet in de spiegel in plaats van alleen de aanvallers af te weren?

De reactie was opvallend. Een toehoorder reageerde geschokt op zijn uitdrukking "circle the wagons" (letterlijk: de wagens in een cirkel zetten), omdat die zou verwijzen naar de genocide op en verdrijving van inheemse Amerikanen. De moderator sloot de discussie af met een waarschuwing om zorgvuldiger met taal om te gaan, zonder ruimte te bieden voor verdere reflectie.

Volgens Zimmerman toont deze gebeurtenis een fundamenteel gebrek aan vertrouwen in de rol van universiteiten. Gedurende de afgelopen 75 jaar hebben hogescholen zichzelf gepresenteerd als hoeders van democratische dialoog en begrip. Toch blijkt uit deze episode dat men deze idealen niet serieus neemt. Een echte discussie over zelfreflectie en kritische zelfbeoordeling bleef uit.

Universiteiten verliezen geloofwaardigheid

Zimmerman waarschuwt dat het hoger onderwijs al jarenlang vertrouwen verliest bij het publiek. De combinatie van stijgende collegegelden, twijfelachtige opleidingswaarde en een gebrek aan maatschappelijke relevantie heeft geleid tot een groeiend wantrouwen. Niet alleen bij Republikeinen, maar ook bij een breder publiek.

Hij benadrukt dat universiteiten niet alleen moeten vechten tegen externe bedreigingen zoals Trump. Ze moeten ook hun eigen rol in deze crisis onder ogen zien. Het is niet voldoende om alleen de aanvallers af te weren; er moet een fundamentele verandering plaatsvinden in hoe hogescholen opereren en zich presenteren.

De noodzaak van zelfreflectie

Volgens Zimmerman is de huidige situatie een wake-upcall voor het hoger onderwijs. Universiteiten moeten zich afvragen: wat doen we verkeerd? Hoe kunnen we onze maatschappelijke missie beter vervullen? En hoe kunnen we ervoor zorgen dat onze opleidingen daadwerkelijk waarde toevoegen voor studenten en de samenleving?

Zijn conclusie is duidelijk: het is tijd om de spiegel op te zoeken. Niet alleen om de aanvallers af te weren, maar om te begrijpen waarom het vertrouwen in hoger onderwijs tanende is en hoe we dat kunnen herstellen.