Hooggerechtshof beslist over uitzetting migranten naar oorlogsgebieden

Stel je voor: je bent een buitenlander op vakantie in New York wanneer in je thuisland een burgeroorlog uitbreekt. Politieke tegenstanders en onschuldige burgers worden door duizenden gedood. Je toeristenvisum verloopt binnenkort en terugkeren betekent een doodvonnis. Voor deze situatie bestaat sinds 1990 een oplossing: tijdelijke beschermde status (TPS).

Deze federale wet geeft het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Zaken (DHS) de bevoegdheid om niet-burgers die zich al in de VS bevinden, tijdelijke bescherming te bieden. Dit kan wanneer hun thuisland onveilig is door een gewapend conflict, natuurramp of andere crises. Voordien bestond er al een soortgelijk programma, maar de wet van 1990 formaliseerde de procedure.

TPS is echter tijdelijk. Het DHS moet regelmatig beoordelen welke landen op de lijst staan en deze verwijderen zodra de crisis voorbij is. TPS-houders moeten zich registreren en voldoen aan strenge voorwaarden: geen zware misdrijven, geen banden met drugshandel of terrorisme. Wel mogen ze in de VS werken tijdens hun tijdelijke verblijf.

Trump schroeft TPS-programma terug

De regering-Trump stond vijandig tegenover het TPS-programma als onderdeel van haar strenge immigratiebeleid. Op de eerste dag van zijn tweede ambtsperiode ondertekende president Donald Trump een uitvoerend bevel met de titel ‘Het beschermen van het Amerikaanse volk tegen invasie’. Daarin werd het kabinet opgedragen om TPS-aanduidingen te beperken tot wat strikt noodzakelijk is volgens de wet.

Sindsdien heeft de regering alle 13 landen waarvan de TPS-status moest worden herzien, geschrapt – soms zelfs voordat de herziening plaatsvond. De landen op de lijst zijn: Jemen, Somalië, Ethiopië, Haïti, Myanmar, Zuid-Sudan, Syrië, Venezuela, Honduras, Nicaragua, Nepal, Kameroen en Afghanistan.

Twee zaken voor het Hooggerechtshof

De schrapping van de TPS-status leidde tot twee rechtszaken die nu voor het Hooggerechtshof liggen: Mullin v. Doe en Trump v. Miot. In Doe gaat het om de intrekking van de TPS-status voor Syrië, een land dat recent een burgeroorlog doormaakte en in 2024 een nieuwe president afzette. Miot betreft Haïtiaanse migranten die vrezen terug te keren naar een land zonder stabiele regering, waar grote delen onder controle staan van criminele bendes.

De uitspraak in deze zaken, die op 2 april worden behandeld, kan bepalend zijn voor de toekomst van duizenden migranten in de VS. Als het Hooggerechtshof de intrekking van de TPS-status goedkeurt, riskeren zij uitzetting naar levensgevaarlijke gebieden.