Republikanie wprowadzają kontrowersyjne ustawy, aby chronić koncerny naftowe przed odpowiedzialnością klimatyczną

Republikańscy członkowie Kongresu USA przygotowują serię projektów ustaw, które miałyby chronić koncerny naftowe przed odpowiedzialnością prawną związaną z ich wpływem na kryzys klimatyczny. Inicjatywa, nazwana „Stop Climate Shakedowns Act of 2026”, ma na celu zapewnić szeroką immunitet prawny dla sektora paliw kopalnych.

Projekty ustaw, prowadzone przez przedstawicielkę Harriet Hageman (R-Wyoming) oraz senatora Teda Cruza (R-Teksas), miałyby zablokować wszelkie roszczenia i regulacje dotyczące szkód spowodowanych emisjami gazów cieplarnianych. Podobne rozwiązania były już stosowane w 2005 roku, aby chronić przemysł zbrojeniowy przed odpowiedzialnością za przemoc z użyciem broni palnej.

„Próba zakwestionowania nauki w ten sposób jest naprawdę niepokojąca” – powiedziała Delta Merner, główna naukowczyni w dziedzinie odpowiedzialności klimatycznej w organizacji Union of Concerned Scientists.

Proponowane przepisy miałyby unieważnić istniejące już ustawy „superfund” w stanach Nowy Jork i Vermont, które nakładają na największych zanieczyszczających obowiązek finansowania napraw szkód spowodowanych historycznymi emisjami. Ponad 70 samorządów lokalnych i stanowych złożyło już pozwy przeciwko koncernom naftowym, oskarżając je o celowe ukrywanie zagrożeń związanych z ich produktami.

Hageman argumentuje, że jej projekt ustawy „potwierdzi” wyłączne prawo rządu federalnego do regulacji gazów cieplarnianych. Jednak eksperci prawni podważają to twierdzenie, wskazując, że ustawa miałaby ograniczyć możliwość podejmowania lokalnych decyzji dotyczących szkód środowiskowych.

Z kolei projekt Cruza ma na celu dyskredytację badań atrybucji klimatycznej – analiz naukowych określających, w jakim stopniu kryzys klimatyczny nasila konkretne ekstremalne zjawiska pogodowe. Wyniki takich badań są często wykorzystywane w pozwach sądowych przeciwko koncernom naftowym.

„Próba zakwestionowania nauki w ten sposób jest naprawdę niepokojąca” – podkreśliła Merner.

W tym roku największa amerykańska organizacja lobbystyczna sektora naftowego, American Petroleum Institute (API), uznała blokowanie „nadużywających” pozwów klimatycznych za jeden z priorytetów. Kilka miesięcy wcześniej szesnastu prokuratorów generalnych stanów rządzonych przez republikanów wystąpiło do Departamentu Sprawiedliwości z prośbą o wprowadzenie „tarczy odpowiedzialności” dla koncernów naftowych. W zeszłym roku zarówno API, jak i koncern ConocoPhillips naciskały na Kongres, aby wprowadzić przepisy ograniczające odpowiedzialność klimatyczną.

„Branża wie, że jest podatna na odpowiedzialność. Nie są całkowicie pewni, że wygrają sprawy na podstawie meritum” – powiedziała Cassidy DiPaola z grupy Make Polluters Pay, która walczy o wprowadzenie ustaw „superfund”. – „Immunitet to coś, czego branża od dawna pragnie. Obecnie mamy republikańską dominację, która będzie gotowa ugiąć się przed przemysłem. Widzą w tym swoją największą szansę.”