İngiltere'de Sigara Yasağına Gerek Yok: Piyasa Zaten Kendiliğinden Sigarasız Gelecek Yaratıyor

İngiltere'de Gelecek Nesiller için Sigara Yasağı Kabul Edildi

İngiltere Parlamentosu, 1 Ocak 2009 ve sonrası doğumluların sigara satın almasını yasaklayan Tütün ve Vape Yasa Tasarısı'nı kabul etti. 2023 yılında dönemin Başbakanı Rishi Sunak tarafından önerilen bu yasa, gelecek nesillerde sigara kullanımını tamamen ortadan kaldırmayı hedefliyor.

Sağlık Bakanından Açıklama

"Bu, tarihi bir yasa tasarısıdır. Sigarasız bir nesil yaratacaktır" diyen Sağlık Bakanı Gillian Merron, yasanın parlamentoda kabul edilmesinden önce Lordlar Kamarası'nda yaptığı konuşmada bu ifadeyi kullandı.

Piyasa Zaten Kendiliğinden Sigara Kullanımını Azaltıyor

Ancak uzmanlar, hükümet müdahalesine gerek olmadığını savunuyor. Batı dünyasında olduğu gibi İngiltere'de de sigara kullanımı yıllar içinde önemli ölçüde düştü. 2023 verilerine göre, hiç sigara içmemiş nüfus oranı %63,2'ye yükseldi (2011'de %46,7 idi). Yetişkinlerde sigara kullanım oranı 2024'te %10,6'ya gerilerken, genç yetişkinlerdeki oran 2011'deki %25,7'den 2024'te %8,1'e düştü.

Daha Güvenli Alternatifler Piyasanın Dönüşümünü Sağladı

Bu düşüşün en önemli nedenlerinden biri, vaping gibi daha az zararlı nikotin ürünlerinin piyasaya girmesi. İngiliz hükümeti, vaping'in sigaraya göre yaklaşık %95 daha az zararlı olduğunu belirtiyor. Ne var ki, yeni yasa bu ürünlere de kısıtlamalar getiriyor.

Yasa Vaping Ürünlerini de Kısıtlıyor

Yeni düzenleme kapsamında:

• Çocuk bulunan arabalarda vaping yasaklanıyor,
• Oyun alanları, okullar ve hastaneler gibi bazı dış mekanlarda vaping kısıtlanıyor,
• Hükümet, ikincil mevzuat yoluyla vaping ürünlerinin aromaları, paketleme ve reklamlarına müdahale edebilecek.

Uzmanlar: Yasa Kaçak Pazarı Büyütecek

"Bu yasa, hükümetin vaping ve nikotin poşetlerine istediği gibi müdahale etmesine olanak tanıyor. Parlamento denetimi olmadan, hükümet yetkilileri bu ürünlerin tüm yönlerini kontrol edebilecek."

Yasal Satışlardaki Düşüş ve Kaçak Pazarın Yükselişi

2025 Ağustos ile 2026 Ocak arasında sigara satış vergisi gelirleri %10 düştü. Aynı dönemde sigara tüketimindeki azalma sadece %5 iken, yasal piyasadaki sigara satışı %45,5 oranında geriledi. Bu veriler, tüketicilerin ihtiyaçlarını karşılayan kaçak pazarın giderek büyüdüğünü gösteriyor. KPMG'nin yaptığı araştırmaya göre, İngiltere'de tüketilen her dört sigaradan biri kaçak yollarla satılıyor.

Yasa Hukuki Mücadeleyle Karşı Karşıya

Yeni yasa, Sentinel Legal adlı hukuk firması tarafından Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin gizlilik hakkı (Madde 8) ve mülkiyet hakkını (Protokol 1, Madde 1) ihlal ettiği gerekçesiyle dava edildi. Ayrıca, yetişkinler arasında eşit haklar ilkesini çiğnediği için Sözleşme'nin 14. maddesine de aykırı olduğu iddia ediliyor.

"Temel soru şu: Yetişkinler arasında farklı haklara sahip iki sınıf oluşturmak hukuken mümkün mü?"

Sonuç: Piyasa Hükümet Müdahalesi Olmadan da Değişiyor

Uzmanlar, sigara kullanımındaki düşüşün piyasa dinamikleriyle zaten gerçekleştiğini vurguluyor. Hükümetin yeni yasa ile getirdiği kısıtlamaların, hedeflenen 'sigarasız nesil' için yeterli olmayacağı ve kaçak pazarın büyümesine yol açacağı belirtiliyor.