Rusya'da İki Yerli Hakları Savunucusu Hapsedildi: Yeni Baskı Döneminin İşareti

BM’de Söz Hakkı Yerine Rus Hapishanesi

Daria Egereva, bu hafta New York’ta BM Daimi Yerli Halklar Forumu’nda konuşma yapacaktı. İki yıl önce forumda iklim değişikliği ve yerli halkların karşılaştığı çevresel tehditler hakkında sesini yükselten Egereva, bu kez aynı kürsüye çıkacağı yerde, Rusya’da hapsedilmiş durumda. Kendisine yöneltilen terör suçlaması, 20 yıla kadar hapis cezasıyla sonuçlanabilir.

Tutuklamaların Arkasındaki Nedenler

Egereva, 17 Aralık’ta Natalya Leongardt adlı başka bir yerli hakları savunucusuyla birlikte gözaltına alındı. Leongardt’ın adı ancak geçtiğimiz hafta kamuoyuna duyuruldu. İkisi de, Rusya hükümeti tarafından iki yıl önce kapatılan Aborigen Forumu adlı yerli aktivist ağına geçmişteki katılımları nedeniyle terör örgütüne üye olmakla suçlanıyor.

Uzmanlar, bu tutuklamaların Rusya’daki otoriterleşme eğiliminin yeni bir aşamasına işaret ettiğini vurguluyor. Laura Henry, Bowdoin College’da Rusya siyaseti üzerine çalışan bir profesör olarak, yerli aktivistlerin baskıya uğramasının diğer tüm aktivist gruplar için bir öncü olduğunu belirtiyor:

"Yerli aktivistler, Rusya hükümetinin önce onlar üzerinde denediği, ardından diğer tüm aktivistlere, çevrecilere, feministlere ve insan hakları savunucularına yaydığı yeni baskı biçimlerinin bir göstergesi haline geldi."

Egereva’nın Uluslararası Rolü

Egereva, yıllardır uluslararası iklim mücadelesinde aktif bir isim. Şu anda Uluslararası Yerli Halklar İklim Değişikliği Forumu’nun eş başkanlığını yürütüyor. Bu forum, BM toplantılarında yerli toplulukların sesini temsil ediyor. Tanıyanlar, onun motive edici ve iyimser kişiliğine dikkat çekiyor.

Joan Carling, Filipinler’den Kankanaey yerli topluluğuna mensup ve Uluslararası Yerli Halklar Hakları Örgütü’nün kurucu ortağı olan bir aktivist. Carling, Egereva’nın çalışmalarını şöyle özetliyor:

"Toprak haklarının güvenliğinin tanınması için güçlü bir şekilde mücadele ediyor. Yerli bilgisinin değerini de savunuyor. Bu bilginin sadece tanınmasının değil, desteklenmesinin ve güçlendirilmesinin önemine inanıyor. Çünkü geleneksel bilgilerimiz, iklim değişikliğiyle mücadelede etkili çözümler sunuyor."

BM’deki Geçmiş Konuşması

İki yıl önce BM Daimi Forumunda yaptığı konuşmada Egereva, üye devletleri yerli halkların haklarına saygı göstermeye çağırmıştı:

"Birçok yerli topluluk topraklarından zorla çıkarılıyor, toprak ve çevre tahribatı yaşıyor ve temel hizmetlere erişimden yoksun bırakılıyor. Bu zorluklar, iklim değişikliğiyle birlikte yerli halkların savunmasızlığını daha da artırıyor."

COP30’da Yer Alan Konuşma

Kasım ayında Brezilya’nın Belém kentinde düzenlenen COP30 İklim Zirvesi’nde de yer alan Egereva, iklim politikalarında yerli kadınların temsil edilmesinin önemini vurguladı.

Leongardt’ın Arka Planı

Leongardt, Rusya’daki yerli topluluklar için eğitim programları yürütmesiyle tanınıyor. Ayrıca, Cenevre’deki BM merkezinde staj yapmıştı. İkisi de 17 Aralık’ta gözaltına alındıktan sonra, bir Rus mahkemesi geçtiğimiz ay tutukluluk sürelerinin uzatılmasına karar verdi. Duruşmalar devam ederken, yerli hakları savunucuları ve uluslararası toplum, Egereva ve Leongardt’ın serbest bırakılması için çağrıda bulunuyor.