Yerleşik Elektrik Hizmeti Modeli Çöküyor mu?

Elektrik şirketleri yeni bir dönemin eşiğinde

ABD'de elektrik, su ve doğalgaz şirketleri, uzun süredir devam eden 'düzenleyici sözleşme' modelinin artık geçerliliğini yitirdiği yönünde uyarılar alıyor. Bu model, şirketlerin yatırımlarına karşılık devlet tarafından onaylanan sabit getiriler elde etmesini öngörüyordu. Ancak artan maliyetler ve değişen talepler, bu sistemi temelden sarsıyor.

Pennsylvania Valisi'nden sert uyarı

Pennsylvania Valisi Josh Shapiro, eyaletteki tüm kamu hizmeti şirketlerine (elektrik, su, doğalgaz) gönderdiği mektupta, "20. yüzyılın kamu hizmeti modeli artık işlemiyor" ifadesini kullandı. Shapiro, şirketleri aşırı fiyat artış taleplerinden ve "yüksek faturaların kısmen sizin politika ve mali kararlarınızdan kaynaklandığını" belirterek eleştirdi.

Berkshire Hathaway CEO'sundan endişe verici açıklama

Berkshire Hathaway'in yeni CEO'su Greg Abel, şirketin yıllık genel kurulunda yaptığı konuşmada, elektrik şirketlerinin 'düzenleyici sözleşme' modelinin artık 'gerginlik altında' olduğunu vurguladı. Abel, "Yatırımlarımızı bu şirketlere aktarıyoruz ve karşılığında belirli bir getiri elde ediyoruz. Bu model uzun yıllar iyi çalıştı, ancak artık stres altında" dedi.

Abel'e göre, şirketlerin yüksek yatırım ihtiyacı devam ederken, devlet düzenleyicileri ve valiler faturaların mümkün olduğunca düşük kalmasını istiyor. Bu dengesizlik nedeniyle, Berkshire Hathaway'in sahip olduğu PacifiCorp gibi şirketler, yatırımlarını geri çekme tehdidinde bulunuyor.

Batı eyaletlerinde yangın sorumluluğu krizi

PacifiCorp, özellikle Oregon'daki orman yangınlarından kaynaklanan yüksek tazminat talepleriyle karşı karşıya kaldı. Şirket, Washington eyaletinde yaklaşık 2 milyar dolarlık varlıklarını satma kararı aldığını açıkladı. Bunun nedeni olarak, şirketin hizmet verdiği altı eyaletteki farklı politika uygulamalarının, talebi güvenilir ve düşük maliyetli şekilde karşılamasını zorlaştırdığını belirtti.

Oregon'daki yangın tazminat davaları nedeniyle şirketin kredi notu düşme tehdidiyle karşı karşıya kaldığına dikkat çekildi. Washington eyaleti ise agresif bir dekarbonizasyon politikası izliyor ve PacifiCorp, bu durumun diğer eyaletlerdeki müşteriler için maliyetleri artıracağını savunuyor.

Tüm ülkede yüksek faturalara tepki

Amerikalılar elektrik faturalarındaki artıştan şikayet ederken, şirketler de karlı bir şekilde faaliyetlerini sürdürmek için gereken taleplerin çok fazla olduğunu savunuyor. Batı eyaletlerinde yangın hasarları nedeniyle oluşan maliyetler, şirketlerin varoluşsal bir tehditle karşı karşıya kalmasına neden oluyor. Örneğin, PG&E adlı Kaliforniya şirketi, yangın sorumluluğu nedeniyle iflas etmişti.

Doğu eyaletlerinde ise farklı bir sorun

Doğu eyaletlerindeyse elektrik faturalarındaki artışın temel nedeni, altyapı yenileme maliyetleri ve artan enerji talebi olarak gösteriliyor. Düzenleyiciler, şirketlerin yatırımlarını karlı hale getirecek fiyat artışlarına onay verirken, aynı zamanda tüketicilerin faturalarının da makul düzeyde kalmasını istiyor.

"Bu model artık sürdürülemez. Hem şirketlerin hem de tüketicilerin ihtiyaçlarını karşılayacak yeni bir yaklaşım bulmamız gerekiyor." — Greg Abel, Berkshire Hathaway CEO'su

Gelecekte neler değişebilir?

• Yeni düzenleme modelleri: Bazı eyaletler, şirketlere daha fazla esneklik tanıyan ve yatırımları teşvik eden yeni düzenlemeler üzerinde çalışıyor.
• Yeşil enerji geçişi: Yenilenebilir enerji kaynaklarına geçiş, şirketlerin yatırım stratejilerini değiştirmesini zorunlu kılıyor.
• Tüketici koruma önlemleri: Düzenleyiciler, faturaların kontrol altında tutulması için şirketlere daha sıkı denetimler uyguluyor.

Uzmanlar, elektrik şirketlerinin karşı karşıya olduğu bu krizin, sadece ABD'de değil, dünya genelinde benzer yapıların da sorgulanmasına yol açabileceğini belirtiyor.