Quadro Tracker: 1990-cı illərin ən məşhur saxta cihazı
Wikipedia-nın qəribə faktlarından bəhs edən "Wiki Wormhole" seriyasının bu həftəki mövzusu, tamamilə saxta olan və milyonlarla dollar xərclənməsinə səbəb olan Quadro Tracker cihazıdır. Bu cihazın hekayəsi, elmi cəhətdən tamamilə qeyri-mümkün olan bir qurğuya necə inanıldığını göstərir.
Cihazın yaranma hekayəsi
1990-cı illərin əvvəllərində Cənubi Karolinada yaşayan Ueyd L. Kuettlbaum adlı şəxs, əvvəlcə itirilmiş qolf toplarını tapmaq üçün bir cihaz ixtira etmək istəyirdi. Lakin nəticədə ortaya çıxan cihaz, istifadəçilərinin inanmadığı qədər çox şeyi "tapmaq" iddiasında idi. Quadro Corp-un Positive Molecular Locator adlı bu cihazı, aşağıdakıları aşkarlamaq iddiasında idi:
- Dərmanlar
- Alkohol
- Silahlar
- Partlayıcı maddələr
- Müəyyən şəxslər
- Qiymətli metallar
- Ölülər
- Vəhşi heyvanlar
- Qolf topları
Cihaz, "lokatör kart" adlanan bir sistemlə işləyirdi. Bu kartlar, axtarılan obyektin "imzasını" daşıyırdı. Daha inkişaf etmiş modellərdə isə istifadəçilər, axtarılan obyektin və ya şəxsin şəkilini cihaza yerləşdirə bilirdilər.
Cihazın satışı və istifadə sahələri
Quadro Corp, cihazını əsasən polis departamentlərinə və məktəblərə satırdı. Qiymətləri 400 dollardan 8.000 dollara qədər dəyişirdi. Cəmi təxminən 1.000 ədəd cihaz satılmışdı. Lakin cihazın işləmə prinsipi tamamilə qeyri-mümkün idi. Hətta cihazın daxilində heç bir elektron komponent yox idi. Tək metal hissələr isə bir neçə qeyri-əlaqəli tel və bir tranzistor radio antenası idi.
FBI agenti Ron Kelli: "Cihazı rentgen maşınına qoyduqda, onun tamamilə boş bir plastik qutu olduğunu gördük. Heç bir elektronika yox idi. Anten isə sadəcə bir tranzistor radio antenası idi və heç nə ilə əlaqəli deyildi."
Cihazın ifşa olunması və nəticələri
FBI agenti Ron Kelli, cihazın saxta olduğunu asanlıqla müəyyən etdi. Lakin cihaz hələ də polis və məktəblər tərəfindən istifadə olunurdu. Texas və Florida ştatlarında istifadə edilən cihazın uğur nisbəti təxminən 50% idi. Texas polisinin zorakılıq cinayətlərini həll etmə nisbəti isə yalnız 40% idi.
Məktəblər isə daha çox ziyan gördü. Kansas ştatındakı məktəb rayonları hər bir cihaz üçün 955 dollar ödəmişdilər. Bu cihazlar məktəblərdə istifadə edildikdə isə heç bir nəticə vermirdi.
Nəticə: Saxta cihazın nəticələri
Quadro Tracker, tamamilə saxta olan bir cihaz olmasına baxmayaraq, milyonlarla dollar xərclənməsinə səbəb oldu. Bu hekayə, elmi cəhətdən qeyri-mümkün olan bir cihaza necə inanıldığını və dövlət büdcəsinin necə israf edildiyini göstərir. Nəticədə, FBI-nın müdaxiləsi ilə bu cihazın saxtakarlığı ifşa edildi.