Spirit Airlines: Nəticəsi pis olan aviaşirkətə veda

28 aprel tarixində mən Spirit Airlines ilə LaGuardia aeroportundan uçuş həyata keçirmişdim. Cəmi bir neçə gün sonra bu aviaşirkətin fəaliyyətini dayandıracağını öyrənəndə, bu hadisəni 'Sonuncu helikopterdən qaçış' (Vyetnam müharibəsinin son günlərindəki hadisələrə istinad) kimi qiymətləndirdim. Həqiqətən də, Spirit ilə hər uçuş belə bir təcrübəyə bənzəyirdi: qeyri-mümkün dərəcədə kiçik çantalar, sıxışdırılmış oturacaqlar və hər an partlayışa hazır olan qarışıqlıq hissiyyatı.

Çoxları kimi mən də Spirit Airlines-ə qarşı qarışıq münasibət bəsləyirdim. Lakin çoxları kimi mən də bu münasibətimi aviaşirkətin keçmiş CEO-su Ben Baldanza ilə şəxsən müzakirə etmək fürsəti tapmışdım. 2015-ci ildə The New Republic jurnalında dərc olunan məqaləmdə Spirit-i 'dünyanın ən pis aviaşirkəti' adlandıraraq onun etikasız biznes modelini tənqid etmişdim. Məqalənin dərcindən bir saat sonra isə Baldanza mənə məktub göndərərək debata dəvət etmişdi.

Bir neçə həftə sonra Çikaqo Universitetinin Booth Biznes Məktəbinin şəhərciyində, həmkarlarımın və onun rəhbərlik komandasının iştirakı ilə keçirilən debatıda Spirit-in qeyri-adi biznes modelinin etik tərəfləri müzakirə olundu. O vaxtlar Baldanza Spirit Airlines-ə təxminən on ildir rəhbərlik edirdi və bu aviaşirkəti sadəcə ucuz uçuşlar təklif edən şirkətdən (məsələn, Southwest və ya JetBlue) ultra-ucuz uçuşlar təklif edən şirkətə çevirmişdi.

Spirit-in fərqi: 'Çılpaq tarif' modeli

Bu fərq əsasən müştərilərin itkisi ilə bağlı idi. Məsələn, 2015-ci ildə JetBlue-da uçuş zamanı oturacaq seçimi, çantanı təyyarəyə götürmək və yemək üçün pulsuz olaraq qidalanmaq mümkün idi. Spirit-də isə bu 'xüsusi xidmətlər' hesabına idi. Spirit-in təqdim etdiyi 'çılpaq tarif' modeli ilə siz sadəcə yerinizi alırdısınız – digər xidmətlər isə ödənişli idi. Məsələn, çanta, yemək və oturacaq seçimi üçün ayrıca pul ödəməli idiniz.

Baldanza bu modeli müştərilərin xərclərini azaltmaq üçün effektiv strategiya kimi təqdim edirdi. Debat zamanı o, 'Bütün fərqlərimiz müştərilərimizin pulunu qənaət etməkdən ibarətdir' demişdi. Lakin bu bəyanat həqiqətdən çox retorik bir manevr kimi görünürdü. Spirit digər aviaşirkətlərdən ucuz olsa da, bu modeldə uçuşun mahiyyətini tamamilə dəyişdirmişdi. Uşaqlarınızla yan-yana oturmaq, bir neçə dəst paltar götürmək və ya fındıq yemək artıq 'uçuş' anlayışına daxil deyildi. Təyyarədə yemək yemək nə qədər vacibdirsə, restoranda isə bıçaq və çəngəl almaq da eyni dərəcədə vacibdir. Lakin əgər ofisiant sizə bu xidmətlər üçün pul tələb edirsə, o zaman o, sizdən 'qovurmanızı' istəyir deməkdir.