Trumpun dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən pensiya planı nə üçün uğursuzluğa düçar olur?

Trumpun yeni pensiya portalı: nə qədər effektivdir?

ABŞ prezidenti Donald Trump hökumət tərəfindən maliyyələşdirilən yeni bir pensiya planını təqdim etdi. TrumpIRA.gov adı verilən portal vasitəsilə işçilər öz şəxsi pensiya hesablarını açmaq və idarə etmək imkanı əldə edəcəklər. Lakin iqtisadçılar bu addımın əsas iqtisadi problemləri həll etmədiyini, hətta büdcə yükünü artıracağını bildirirlər.

Dövlətin qənaət siyasəti: nə üçün uğursuz olur?

Trumpun təklifi əsasən aşağı gəlirli işçilərə yönəlmişdir. Onlar üçün federal qənaət mükafatı (Saver's Match) təklif edilir ki, bu da ildə maksimum 1.000 dollar təşkil edir. Lakin iqtisadçılar bu cür tədbirlərin real iqtisadi problemləri həll etmədiyini, hətta dövlətin büdcə yükünü artıracağını qeyd edirlər. Romina Bocca (Cato İnstitutu) bildirir ki, belə bir sistemin 2032-ci ilə qədər federal büdcəyə 9,3 milyard dollara başa gələcəyi proqnozlaşdırılır. Bu isə artıq ciddi büdcə problemləri yaşayan ABŞ üçün əlavə yük deməkdir.

Alternativ həll yolları: nə təklif olunur?

Bəzi iqtisadçılar dövlətin qənaət siyasətində əsas problemin dövlət tərəfindən yaradılan maneələr olduğunu bildirirlər. Məsələn, Sosial Təminat sisteminin qənaətə stimul verməməsi və vergi kodeksinin qənaəti ikili vergiləndirməsi bu maneələrdəndir. Həmçinin, dövlət borcunun azaldılması da qənaətin dəyərini qorumaq üçün vacibdir.

Bəzi ekspertlər isə Trumpun təklifinin əsas problemini onun real iqtisadi nəticələrdə göstərilməməsində görürlər. Onlar bildirirlər ki, aşağı gəlirli ailələr qənaət etmək üçün lazımi stimullara malik deyillər və bu səbəbdən dövlətin sadəcə mükafat təklif etməsi effektiv deyil.

Bipartizan layihə: nə qədər realdır?

Konqresdə müzakirə olunan Amerikalılar üçün pensiya qənaəti haqqında akt adlı layihə də oxşar məqsədlər daşıyır. Bu layihəyə əsasən, orta gəlirin altında gəlirə malik işçilər avtomatik olaraq yeni pensiya hesablarına daxil ediləcəklər və dövlət tərəfindən mükafatlandırılacaqlar. RAND Korporasiyasının tədqiqatlarına görə, təxminən 63 milyon işçi bu sistemdən istifadə edə bilər. Lakin bu layihənin də böyük büdcə xərcləri ilə bağlı olduğu qeyd olunur.

"Dövlət qənaət siyasəti sadəcə mükafat təklif etməklə həll olunmur. Əsas məsələ iqtisadi maneələrin aradan qaldırılması və real iqtisadi stimulların yaradılmasıdır."
İqtisadçı, The Washington Post

Nəticə: nə etmək lazımdır?

Trumpun təklifi iqtisadi problemləri həll etməkdə effektiv olmasa da, qənaət məsələsində diqqəti artırmaq üçün pozitiv addım hesab edilə bilər. Lakin iqtisadçılar real iqtisadi nəticələr əldə etmək üçün daha geniş islahatlara ehtiyac olduğunu bildirirlər. Dövlətin qənaət siyasəti sadəcə mükafat təklif etməklə deyil, iqtisadi maneələrin aradan qaldırılması və real stimulların yaradılması ilə effektiv ola bilər.