Çin Meta-nın AI şirkəti Manus-un alınmasını blokladı

Çin, ABŞ texnologiya nəhəngi Meta Platforms-ın (Facebook və Instagram-ın sahibi) Sinqapurda yerləşən süni intellekt (AI) şirkəti Manus-u almasını qadağan etdi. Çin Milli İnkişaf və İslahat Komissiyası, ölkənin aparıcı planlaşdırma orqanı, bir cümləlik bəyanatında Manus-un xarici alınmasının qadağan edildiyini və tərəflərin müqavilədən çıxarılmasını tələb etdiyini bildirdi.

Bəyanatda Meta Platforms-a xüsusi olaraq istinad edilməsə də, qərarın ardında ABŞ şirkətinin olması açıq şəkildə məlumdur. Manus, Çin mənşəli olsa da, Sinqapurda fəaliyyət göstərən AI şirkəti olaraq, kod yazmaq, marketinq tədqiqatı aparmaq və kvartal büdcələri hazırlamaq kimi mürəkkəb tapşırıqları avtonom şəkildə yerinə yetirə bilən universal AI agentlər təqdim edir.

Qərar, Çin qanun və tənzimləmələrinə əsasən, Çin Xarici İnvestisiyaların Təhlükəsizlik Tədqiqi üzrə İş Mexanizminin Ofisi tərəfindən qəbul edildi. Bu qərar, may ayında ABŞ prezidenti Donald Trampın Pekində Çin lideri Si Tszinpinlə görüşü planlaşdırılan dövrdən az əvvəl qəbul edildi. Ağ Evin mətbuat katibi Kuş Desai, həftə içi etdiyi açıqlamada, Tramp administrasiyasının "ABŞ-nin aparıcı və innovativ texnologiya sektorunu hər hansı xarici müdaxilədən qorumağa davam edəcəyini" bildirdi.

Meta, dekabr ayında Manus-u satın almaqla bağlı müqavilə imzalamışdı. Bu, böyük bir ABŞ texnologiya şirkətinin Çinlə güclü əlaqələri olan AI şirkətini satın aldığı nadir hallardan biri idi. Meta, Manus ilə bağlanacağın Meta platformalarının AI təkliflərini genişləndirməyə kömək edəcəyini bildirmişdi. Şirkət, Manus-da "Çin mənşəli mülkiyyət marağının davam etdirilməyəcəyini" və Manus-un Çin ərazisindəki fəaliyyətlərinin dayandırılacağını qeyd etmişdi.

Lakin Çin, yanvar ayında bu satınalmanın ölkənin qanun və tənzimləmələrinə uyğun olub-olmamasını araşdırmağa başlamışdı. Çin Ticarət Nazirliyi, o vaxt bildirmişdi ki, xaricdə investisiya edən, texnologiya ixrac edən, məlumat transferi həyata keçirən və sərhədötesi satınalmalar edən müəssisələr Çin qanunlarına əməl etməlidir. Manus-un əksər işçilərinin Sinqapurda yerləşdiyini qeyd edən Meta, Manus-un veb səhifəsində şirkətin "indiki vaxtda Meta-nın tərkib hissəsi olduğunu" qeyd etmişdi, bu da müqavilənin artıq tamamlandığını göstərirdi.

Meta, həftə içi etdiyi açıqlamada, Manus ilə bağlı müqavilənin "tətbiq olunan qanunlara tam uyğun olduğunu" bildirdi. "Biz tədqiqatın uyğun nəticəyə çatacağına ümid edirik," deyə Kaliforniya mənşəli şirkət qeyd etdi.

Analitiklər, bu qərarın Çin rəhbərliyinin ABŞ ilə texnologiya sahəsindəki geosiyasi rəqabətin artması fonunda AI sənayesinə olan nəzarətini sərtləşdirdiyinin göstəricisi olduğunu qeyd edirlər. Texnologiya tədqiqatçısı Lian Cye Su, "Çin, AI bacarıqlarını və potensialını milli təhlükəsizlik varlığı olaraq görür və bu sahədə sərt mövqe nümayiş etdirir" deyə qeyd etmişdir.