Koffie beïnvloedt darmmicrobioom en vermindert stress – ook decafé werkt

Een kopje koffie in de ochtend is voor velen een onmisbaar ritueel. Nieuw onderzoek suggereert dat deze gewoonte niet alleen energie geeft, maar ook een positief effect heeft op de mentale gezondheid. Zowel cafeïnehoudende als cafeïnevrije koffie kan stress verminderen, de stemming verbeteren en cognitieve functies zoals leren en geheugen versterken. Dit gebeurt via de zogeheten darm-hersenen-as, waarbij koffie de samenstelling van het darmmicrobioom beïnvloedt.

Een studie van APC Microbiome Ireland onderzocht 62 volwassenen, waarvan de helft regelmatig koffie dronk en de andere helft niet. De deelnemers ondergingen psychologische tests, voedingsdagboeken en leverden ontlasting- en urinemonsters af. Gedurende twee weken onthielden koffiedrinkers zich van koffie, wat leidde tot duidelijke veranderingen in de stofwisselingsproducten in hun darmen. Toen koffie later weer werd geïntroduceerd – in een blind onderzoek – dronken de deelnemers ofwel cafeïnehoudende ofwel cafeïnevrije koffie.

Beide groepen meldden een afname van stress, depressieve gevoelens en impulsiviteit. Daarnaast werden er meer darmbacteriën aangetroffen die betrokken zijn bij spijsvertering en immuunfuncties. Cafeïnevrije koffie bleek vooral de leer- en geheugenfuncties te verbeteren, terwijl cafeïnehoudende koffie angst verminderde, de aandacht versterkte en ontstekingen tegenging. Dit toont aan dat de voordelen van koffie verder gaan dan alleen cafeïne.

Hoe koffie de darm-hersenen-as beïnvloedt

Coco Pierrel, gecertificeerd integratief voedingsdeskundige en oprichter van Eat Shed Glow, legt uit dat deze studie voor het eerst wetenschappelijk bevestigt wat specialisten al jaren in de praktijk zien: koffie is een functioneel voedingsmiddel.

"Koffie voedt je darmmicroben met plantaardige verbindingen zoals polyfenolen en vezelachtige moleculen genaamd melanoïdinen. Je darmbacteriën fermenteren deze stoffen tot korteketenvetzuren, die via de nervus vagus directe signalen naar de hersenen sturen."

Pierrel vergelijkt de darmen met een tweede brein dat in constante communicatie staat met de hersenen. "Koffie is een van de meest krachtige boodschappen die je elke ochtend naar je darmen stuurt," aldus Pierrel. "Cafeïne blokkeert adenosine-receptoren in de hersenen, wat de alertheid verhoogt, en stimuleert de productie van maagzuur en darmbewegingen. Koffie is een van de weinige dagelijkse gewoontes die je stofwisseling synchroniseert met je mentale helderheid – precies wat het zo’n krachtige speler maakt in de darm-hersenen-as."

Cafeïnehoudende én cafeïnevrije koffie hebben gezondheidsvoordelen

Vaak wordt gedacht dat de mentale voordelen van koffie alleen te danken zijn aan cafeïne. Deze studie toont echter aan dat cafeïnevrije koffie ook een belangrijke rol speelt bij het verminderen van stress, het verbeteren van leren en geheugen.

"De polyfenolen in koffie, zowel in cafeïnehoudende als cafeïnevrije variant, verlagen ontstekingen. Chronische laaggradige ontstekingen zijn een van de meest onderschatte oorzaken van een slechte stemming en angst."

De onderzoekers benadrukken dat de voordelen van koffie niet alleen liggen in de cafeïne, maar ook in de complexe mix van bioactieve stoffen die de darmgezondheid en daarmee de mentale welzijn ondersteunen. Voor wie gevoelig is voor cafeïne of bewust minder wil consumeren, biedt cafeïnevrije koffie dus een waardevol alternatief met vergelijkbare voordelen.