Badania: Cięcia USAID przez DOGE wywołały falę przemocy w Afryce

Badanie opublikowane w prestiżowym czasopiśmie Science ujawnia bezpośredni związek między decyzją administracji Donalda Trumpa o likwidacji amerykańskiej Agencji Pomocy Międzynarodowej (USAID) w 2025 roku a eskalacją przemocy w Afryce. Według analizy, nagłe wstrzymanie pomocy humanitarnej doprowadziło do wzrostu konfliktów zbrojnych, protestów oraz liczby ofiar śmiertelnych.

Decyzja o likwidacji USAID, ogłoszonej przez Elona Muska w ramach Departamentu Efektywności Rządowej (DOGE), była realizowana z niespotykaną dotąd szybkością. Już w lutym 2025 roku agencja została „wchłonięta przez młyn”, co według prognoz mogło doprowadzić do ponad 762 tysięcy niepotrzebnych zgonów do 2026 roku, w tym 500 tysięcy dzieci. Do 2030 roku liczba ta może wzrosnąć do ponad dziewięciu milionów ofiar.

Skutki cięć: wzrost przemocy i destabilizacji

Nowe badanie dostarcza „najwcześniejszych dowodów na wpływ cięć USAID na występowanie zdarzeń przemocowych”. Według autorów, „radykalne cięcia doprowadziły do wzrostu konfliktów w regionach, które otrzymywały największe wsparcie od Stanów Zjednoczonych”. Austin L. Wright, współautor badania oraz dyrektor ds. inicjatyw strategicznych w Harris School of Public Policy na Uniwersytecie Chicagowskim, podkreślił w rozmowie z 404 Media:

„Zamknięcie USAID spowodowało gwałtowny wzrost prawdopodobieństwa przemocy, jej nasilenia oraz śmiertelności w niemal tysiącu jednostek administracyjnych w Afryce”.

W regionach, które otrzymywały największe wsparcie od USAID, prawdopodobieństwo wystąpienia jakiegokolwiek konfliktu wzrosło o 6,5% w porównaniu do obszarów, które nie otrzymywały pomocy. Szczegółowa analiza wykazała następujące skutki:

• Prawdopodobieństwo protestów i zamieszek wzrosło o 10%;
• Liczba zdarzeń konfliktowych zwiększyła się o 10,6%;
• Liczba starć zbrojnych wzrosła o 6,9%;
• Liczba ofiar śmiertelnych w walkach wzrosła o 9,3%.

Analiza zdarzeń potwierdziła, że przed likwidacją USAID nie występowały istotne różnice w trendach konfliktowych między regionami o wysokim i niskim poziomie wsparcia.

USAID: od ratowania milionów istnień do katastrofy humanitarnej

W latach 2021–2024 USAID, powołana do życia przez Johna F. Kennedy’ego w 1961 roku, uratowała szacunkowo 91 milionów istnień ludzkich, w tym około jednej trzeciej dzieci poniżej piątego roku życia. Pomimo że agencja stanowiła mniej niż 1% całkowitych federalnych wydatków USA, jej działalność miała kluczowe znaczenie dla stabilności wielu regionów.

Wpływ pomocy humanitarnej na społeczności jest złożony i zależny od kontekstu. Z jednej strony, pomoc może redukować konflikty, zwiększając koszty alternatywne przemocy (tzw. efekt kosztu utraconych korzyści). Z drugiej strony, może również prowokować spory o dystrybucję zasobów (tzw. efekt drapieżności). Likwidacja USAID, będąca bezprecedensową w swej skali i szybkości, doprowadziła – według badaczy – do „najgorszego scenariusza”, łącząc negatywne konsekwencje obu mechanizmów.