Sędzia Gorsuch broni Sądu Najwyższego: 'Radzimy sobie całkiem nieźle'

Sędzia Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych Neil Gorsuch udzielił niedawno wywiadu dla portalu My Reason, w którym poruszył m.in. temat swojej nowej książki dla dzieci pt. „Bohaterowie 1776: Historia Deklaracji Niepodległości”, napisanej wspólnie z Janie Nitze. Rozmowa dotyczyła także bieżącej działalności Sądu Najwyższego i jego roli w amerykańskim systemie prawnym.

Wydźwięk wywiadu okazał się niezwykle interesujący, zwłaszcza w kontekście spadającej popularności instytucji sądowniczych. Gorsuch podkreślił, że Sąd Najwyższy działa zgodnie z konstytucyjnym mandatem, pełniąc rolę wzorca szacunku i rzetelności w podejmowaniu decyzji.

Sędziowie radzą sobie z najtrudniejszymi sprawami

Pomimo malejącego zaufania społecznego do Sądu Najwyższego, Gorsuch wyraził przekonanie, że instytucja radzi sobie „całkiem nieźle”. Według jego słów, sędziowie podejmują się rozpatrywania 70 najtrudniejszych spraw w kraju, a w około 40% przypadków orzekają jednogłośnie. Pozostałe decyzje, choć podzielone, często nie odzwierciedlają klasycznego podziału na konserwatystów i liberałów.

– Tylko około połowy z nich to te, o których myślisz: pięć do czterech lub sześć do trzech – wyjaśnił Gorsuch. – Pozostałe są „pomieszane na wszystkie strony”.

Jego własna działalność sędziowska doskonale ilustruje tę tezę. W sprawach dotyczących wymiaru sprawiedliwości karnej Gorsuch często współpracuje z liberalną sędzią Sonią Sotomayor, podczas gdy z konserwatywnym sędzią Samuelem Alito dochodzi do częstych sporów. Takie przypadki pokazują, że tradycyjne podziały ideologiczne nie zawsze oddają złożoność pracy Sądu.

Prawa niewymienione w Konstytucji – czy mają moc prawną?

Konstytucja Stanów Zjednoczonych wymienia szereg praw indywidualnych, takich jak wolność słowa czy prawo do posiadania broni, których rząd nie może ograniczać. Jednak dokument ten odnosi się także do praw niewymienionych wprost. Według 9. poprawki:

„Wymienienie w Konstytucji pewnych praw nie może być interpretowane jako uchylenie lub umniejszanie innych praw zatrzymanych przez lud”

Gorsuch, pytany o status praw niewymienionych, pozostał enigmatyczny. Podczas wywiadu nie udzielił jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy prawa te powinny być traktowane z takim samym szacunkiem jak te wymienione w Konstytucji. Odpowiedział natomiast na pytanie o charakter amerykańskiego systemu politycznego:

– Ameryka powinna być postrzegana jako projekt bardzo tolerancyjny… To idea, że każdy ma prawo do kształtowania swojego życia i dążenia do szczęścia – i ja, i ty możemy to robić razem.

Takie stanowisko, choć inspirujące, nie rozwiewa wątpliwości dotyczących interpretacji praw niewymienionych w Konstytucji, co pozostaje przedmiotem debaty wśród konstytucjonalistów.