Ceyms Kemeron və Disneyyə qarşı məhkəmə iddiası: "Avatar" qəhrəmanının obrazı yerli aktrisanın üzünə əsaslanır

ABŞ-də məhkəməyə verilən yeni iddia məktubuna əsasən, məşhur rejissor Ceyms Kemeron və "The Walt Disney Company" şirkəti, yerli aktrisa Q’orianka Kilcherin şəklindən istifadə edərək "Avatar" franşizindəki Neytiri obrazını yaratmaqda ittiham olunur.

Kilcherin vəkilləri tərəfindən 2024-cü ilin iyun ayında Kaliforniya Mərkəzi Rayon Məhkəməsinə təqdim edilən sənədə görə, Kemeron 2009-cu ildə çəkilən ilk "Avatar" filminin ardınca 2010-cu ildə təşkil olunan xeyriyyə tədbirində Kilcherlə qarşılaşmışdır. Həmin vaxt Kemeron ona Neytiri obrazının əsasının onun şəklindən götürüldüyünü etiraf edən bir eskiz və əl ilə yazılmış qeyd göndərmişdir.

"Sizin gözəlliyiniz mənim Neytirini yaratmaqda erkən ilham mənbəyim olmuşdur. Təəssüf ki, siz digər filmdə çəkilirdiniz. Növbəti dəfə görüşəndə."

Kilcher isə bu məktuba reaksiya verərək qeyd etmişdir:

"Milyonlarla insan 'Avatar'a ürəkdən inandı, mən də onlardan biriydim. Lakin mən heç vaxt etibar etdiyim bir şəxsin mənim şəklimi sistematik şəkildə istifadə edib, məlumatım və razılığım olmadan bu obrazı istehsal prosesinə daxil edəcəyini düşünməzdim. Bu həddindən artıq xətt keçməkdir. Bu hərəkət çox yanlışdır."

İddia məktubunda qeyd olunur ki, Kemeron Neytiri obrazının əsasını 1999-cu ildə, yəni Kilcherin 14 yaşında olduğu vaxtda Los Angeles Times qəzetində dərc olunmuş şəklindən götürmüşdür. Bu şəkil həm çəkilişlərdə, həm də rəsm əsərlərində, həmçinin rəqəmsal modellərdə istifadə olunmuşdur. Kilcherin şəklindən həm "Avatar" filmlərində, həm də posterlərdə, marketinq materiallarında, davam filmlərində və məhsullarda istifadə olunub.

Kilcherin vəkilləri tərəfindən təqdim edilən sənədə əsasən, Kemeron və digər tərəflər — Lightstorm Entertainment, 20th Century Studios, Industrial Light & Magic, Weta Digital və digər vizual effekt şirkətləri — onun şəklindən istifadə etməklə şəxsi məlumatlarının qorunmaması, şəxsi həyatının pozulması, iftira, məsuliyyətsizlik və iqtisadi mənfəətə müdaxilə kimi qanunları pozmuşlar.

Kilcherin vəkili Arnold P. Peter qeyd etmişdir:

"Kemeronun etdiyi şey ilham deyil, çıxarışdır. O, 14 yaşlı yerli qızın unikal biometrik üz xüsusiyyətlərini sənaye istehsal prosesindən keçirmiş və heç vaxt onun icazəsini almadan milyardlarla dollar qazandırmışdır. Bu film sənəti deyil. Bu oğurluqdur."

Kilcher həmçinin, Kaliforniyada yeni qəbul edilmiş deepfake ilə bağlı qanunların da pozulduğunu bildirmişdir. İddia məktubunda qeyd olunur ki, Kemeronun Neytiri obrazının yaradılması haqqında açıqlamaları da 2023-cü ildə internetdə yayılmış video müsahibəsində yer almışdır. Bu müsahibədə Kemeron şəklin mənbəyini açıqlayaraq qeyd etmişdir:

"Bu şəklin mənbəyi Los Angeles Times qəzeti idi, gənc aktrisa Q’orianka Kilcherin şəkli idi. Bu, həqiqətən də onun... onun alt hissəsi idi. Onun çox maraqlı bir üzü var idi."

Bu hadisə həm də yerli xalqların mədəniyyətinin mənimsənilməsi məsələsini yenidən gündəmə gətirmişdir. Kilcherin vəkilləri qeyd etmişdir ki, bu hərəkət yerli xalqların hüquqlarının ciddi şəkildə pozulmasıdır.