20 jaar na VN-verklaring: landen houden zich niet aan rechten van inheemse volkeren

Bijna twintig jaar na de aanname van de VN-verklaring over de rechten van inheemse volkeren (UNDRIP) door de Verenigde Naties, blijft de wereld achter bij de beloften om deze rechten te respecteren en te beschermen. Inheemse volkeren worden gedood bij het verdedigen van hun grondgebied, vervolgd omwille van hun cultuur en zien hun land leeggehaald zonder toestemming.

Afgelopen week vond in New York de UN Permanent Forum on Indigenous Issues (UNPFII) plaats, de grootste bijeenkomst van inheemse volkeren ter wereld. Leiders riepen landen op om UNDRIP en andere internationale mensenrechtenverdragen volledig te implementeren. In 2007 nam de VN-Vergadering UNDRIP aan, een baanbrekende resolutie die internationale normen vastlegde voor landrechten, taal, gezondheid en meer van inheemse volkeren.

De Verenigde Staten en Canada behoorden tot de weinige landen die de verklaring aanvankelijk afwezen, maar namen deze later wel aan. Toch blijkt uit ervaringen van inheemse gemeenschappen in deze landen en wereldwijd dat staten zich niet houden aan het kader.

Oproep tot onafhankelijke monitoring

Tijdens de bijeenkomst deed Kenneth Deer, lid van de Mohawk Nation of Kahnawà:ke, namens de Canadian Coalition for the Human Rights of Indigenous Peoples een gezamenlijke oproep. Hij pleitte voor de oprichting van onafhankelijke monitoringssystemen om de implementatie van UNDRIP te waarborgen.

"Je hebt een groep onafhankelijke, inheemse personen nodig die toegang hebben tot hoe de overheid de verklaring uitvoert. Zij moeten kunnen bestuderen wat er gebeurt, evalueren of het effectief is en falen signaleren. Deze falen moet vervolgens worden gecommuniceerd aan de overheid, zodat er daadwerkelijk verbetering komt."

Deer benadrukte dat dit proces complex is, wat volgens hem juist de noodzaak van een toezichthoudend orgaan onderstreept. "Om de verklaring te implementeren, hebben ze een waakhond nodig. Iemand die boven hen staat om erop toe te zien dat ze hun verantwoordelijkheden nakomen."

Taal en identiteit als fundament van gezondheid

Voor veel inheemse volkeren is gezondheid onlosmakelijk verbonden met culturele en spirituele gezondheid. Moses Goods, afkomstig van de Kanaka Maoli (inheemse Hawaiiaanse bevolking), sprak namens de natie van Hawaï en benadrukte "het recht om wie we zijn te blijven."

Hij legde uit hoe inheemse talen dienen als geheugen, identiteit en medicijn – en beschermd worden onder UNDRIP. "Taal is een verbinding met onze cultuur, met wie we zijn als volk en onze identiteit, die weer gekoppeld is aan gezondheid. Wanneer je die dingen wegneemt, gaat de gezondheid van de mensen achteruit."

Goods wees erop dat deze rechten bewust werden ontnomen aan inheemse volkeren, waaronder de inheemse Hawaiiaanse bevolking, met als doel hun achteruitgang te bewerkstelligen. "Het heeft tot op zekere hoogte gewerkt, tot nu toe."

Ondanks de uitdagingen blijft het samenbrengen van inheemse volkeren, zoals tijdens de UNPFII, een cruciale stap. "We blijven onze verhalen vertellen, de waarheid herhalen en versterken elkaar."