CDC schrapte cruiseschepeninspecteurs net voor hantavirusuitbraak op Nederlands schip

Een ernstige uitbraak van het hantavirus aan boord van het Nederlandse cruiseschip MV Hondius heeft wereldwijd de aandacht getrokken. Drie passagiers zijn reeds overleden en vijf anderen vertonen besmettingsverschijnselen. De uitbraak brengt niet alleen de gezondheid van de opvarenden in gevaar, maar roept ook vragen op over de paraatheid van gezondheidsinstanties.

De zaak werpt een kritisch licht op een beslissing van de Amerikaanse overheid, genomen bijna een jaar geleden. Onder druk van bezuinigingen, mede geïnspireerd door Elon Musk, ontsloeg de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) vrijwel alle inspecteurs van het Vessel Sanitation Program (VSP). Dit programma is verantwoordelijk voor de hygiënische controle van cruiseschepen om uitbraken van infectieziekten te voorkomen.

Volgens een rapport van CBS News uit april 2025 werden alle voltijdse medewerkers van het VSP ontslagen, waaronder de epidemioloog die leiding gaf aan de uitbraakbestrijding op cruiseschepen. Slechts twaalf officieren van de US Public Health Service bleven aan boord, samen met één beginnende epidemioloog. Deze laatste was nog in opleiding en kon de taken van de ontslagen experts niet overnemen.

Toen People Magazine de CDC benaderde met vragen naar aanleiding van de uitbraak op het cruiseschip, reageerde een woordvoerder met de mededeling dat het programma 'volledig bemand' was.

"Het Vessel Sanitation Program van de CDC blijft volledig bemand, inclusief epidemiologen, en voert alle kernactiviteiten uit voor cruiseschepen onder Amerikaanse jurisdictie."

Het ontslag van zo veel expertise is moeilijk te herstellen. Het duurt volgens CBS News zes maanden om nieuwe cruiseschepinpecteurs op te leiden, een functie waar weinig mensen voor te vinden zijn. Een ambtenaar lichtte toe dat de functie een zware reisschema met zich meebrengt, waarbij inspecteurs zowel schepen moeten controleren als uitbraken moeten bestrijden. Ook de twaalf overgebleven officieren van de US Public Health Service konden de taken niet volledig overnemen, gezien de vereiste opleiding en ervaring.

Het VSP kampte al voor de ontslagen met een tekort aan personeel, aldus anonieme CDC-medewerkers die met CBS spraken. Het Nederlandse cruiseschip MV Hondius valt niet onder Amerikaanse jurisdictie en zou dus niet door de CDC zijn geïnspecteerd. Toch dient de uitbraak als een waarschuwing: gezondheidsbedreigingen zoals deze kunnen ook de Amerikaanse kust bereiken. De kwetsbaarheid van de Amerikaanse gezondheidszorg wordt hierdoor extra zichtbaar.

De besmetting op het schip betreft de Andes-stam van het hantavirus, de enige stam die van mens op mens overdraagbaar is. Hoewel de situatie ernstig is, verwachten experts niet dat de uitbraak uitgroeit tot een ramp van COVID-19-proporties.

"Dit is niet hetzelfde als COVID-19. De verspreiding van het hantavirus is beperkter en minder snel."