Groot onderzoek: vervanging van werknemers door AI levert bedrijven niets op

AI-investeringen zonder rendement: bedrijven betalen de prijs

De angst voor kunstmatige intelligentie op de werkvloer is niet ongegrond. Grote techbedrijven zoals Meta en Square hebben al duizenden banen geschrapt om te investeren in AI, in de hoop op efficiënter en goedkoper opereren. Maar een nieuw onderzoek van Gartner toont aan dat deze strategie weinig oplevert – en soms zelfs schadelijk is.

Geen winst, wel verlies

Gartner ondervroeg 350 leidinggevenden van bedrijven met een jaaromzet van minimaal 1 miljard dollar. Acht op de tien bedrijven gaf toe werknemers te hebben ontslagen om te investeren in AI of autonome systemen. Het doel? Besparen op loonkosten en de belofte van automatisering inlossen. Toch blijkt dat deze bedrijven financieel gezien geen beter resultaat behalen dan bedrijven die hun personeel behielden.

Een zorgwekkende bijkomstigheid: veel bedrijven gebruikten de ontslagen om de vrijgekomen middelen direct in AI te steken. Daardoor gingen niet alleen banen verloren, maar ook waardevolle kennis en werknemerstevredenheid – zonder dat er een meetbaar voordeel tegenover stond.

AI vervangt geen banen, maar versterkt ze

De resultaten sluiten aan bij eerder onderzoek van MIT, dat concludeerde dat AI bij de meeste bedrijven geen significante omzetgroei oplevert. Toch is niet alle hoop verloren. Gartner-analist Helen Poitevin wijst erop dat veel bedrijven AI nog in een experimentele fase gebruiken, in plaats van een structurele herinrichting door te voeren.

«Het lijkt erop dat veel bedrijven AI slechts eenmalig uitproberen, in kleine schaal, zonder dat dit leidt tot een volledige terugverdientijd», aldus Poitevin.

De juiste strategie: AI als hulpmiddel, niet als vervanger

Bedrijven die AI inzetten om werknemers te ondersteunen – in plaats van hen te vervangen – boeken de beste resultaten. Toch is ook deze aanpak niet zonder risico’s. Uit eerder onderzoek blijkt dat 54% van de werknemers interne AI-tools vermijdt, uit angst voor baanverlies of gebrek aan vertrouwen in de technologie.

De conclusie is duidelijk: AI vervangt geen banen, maar versterkt ze. Bedrijven die hun werknemers omarmen en AI als hulpmiddel gebruiken, profiteren het meest. Wie echter kiest voor massale ontslagen in de hoop op automatiseringswinst, loopt het risico op verlies van kennis, motivatie en uiteindelijk ook financieel voordeel.

Meer over arbeidsmarkt en technologie

• Techmedewerkers staan onder druk: waarom de toekomst onzeker is
• AI in de praktijk: deze bedrijven gebruiken het slim
• Automatisering vs. menselijke arbeid: wat betekent dit voor jouw baan?