Rechter Thomas schrijft zichzelf meerderheidsvonnis toe in onverwachte uitspraak

Onverwachte meerderheid in Hencely v. Fluor Corp.

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft vandaag een opmerkelijke uitspraak gedaan in de zaak Hencely v. Fluor Corp. Met een stemverhouding van 6-3 schreef rechter Clarence Thomas de meerderheidsopinie. Tot zijn verbazing werd hij hierin gesteund door rechters Sonia Sotomayor, Elena Kagan, Neil Gorsuch, Amy Coney Barrett en Ketanji Brown Jackson. Rechter Samuel Alito dissentieerde, samen met opperrechter John Roberts en rechter Brett Kavanaugh.

Preëmptie: een verdeeld thema onder conservatieve rechters

Deze onverwachte samenstelling is te verklaren door het onderwerp van de zaak: federale preëmptie. Traditioneel wordt aangenomen dat conservatieve rechters voorstander zijn van brede federale preëmptie, waarbij federale wetgeving nationale regelgeving boven staatse wetten stelt. Toch blijkt dat niet altijd het geval.

Rechter Thomas heeft zich herhaaldelijk sceptisch uitgelaten over federale preëmptie, omdat het inbreuk maakt op het principe van federalisme. Zo stemde hij in 2009 in de zaak Wyeth v. Levine mee met de liberale rechters. Ook rechter Gorsuch lijkt een vergelijkbare opvatting te hebben. Rechter Barrett, die zich in deze zaak aansloot bij Thomas en Gorsuch, blijft een raadsel, maar haar stem in deze zaak is opvallend.

Daartegenover staan opperrechter Roberts, rechter Alito en rechter Kavanaugh, die juist wel voorstander zijn van een ruimere interpretatie van federale preëmptie. Hun dissentie in deze zaak komt dan ook niet als een verrassing.

Thomas neemt zelden zelf een meerderheidsopinie op zich

Opmerkelijk is dat rechter Thomas zichzelf aanwees als auteur van de meerderheidsopinie. Aangezien opperrechter Roberts zelden dissentieert, zijn er weinig gevallen waarin Thomas in de meerderheid zit terwijl Roberts in de minderheid is. Als senior geassocieerd rechter neemt Thomas zelden zelf de pen ter hand voor een meerderheidsvonnis.

Impact op komende zaak Monsanto v. Durnell

Hoewel deze zaak niet direct grote koppen zal halen, kan de uitspraak wel invloed hebben op de zaak Monsanto Company v. Durnell, die volgende week wordt behandeld. Deze zaak draait om het bestrijdingsmiddel Roundup en de vraag of federale regelgeving de claims van slachtoffers van kanker door het middel blokkeert.

Men zou verwachten dat de conservatieve rechters Monsanto zullen steunen, aangezien een uitspraak ten gunste van de eiser een verwoestende impact zou hebben op de landbouwsector. Toch is de situatie complexer dan het lijkt. Beide partijen hebben zich goed laten bijstaan door vooraanstaande advocaten.

Monsanto wordt vertegenwoordigd door Paul Clement, een van de meest ervaren constitutionele advocaten in de VS. De eiser wordt verdedigd door Ashley Keller, een van de beste conservatieve advocaten voor slachtoffers. Keller speelde eerder een sleutelrol in de zaak Mallory v. Norfolk Southern Railway, waarbij ze bijna de doctrine van International Shoe omverwierp. Ook Jonathan Mitchell, bekend als "The Genius", werkt mee aan de verdediging van Durnell.

De argumentatie in de zaak Monsanto v. Durnell lijkt slim te zijn ingespeeld op de uitspraak in Hencely. De verdediging probeert Paul Clement te linken aan de zaak Loper Bright, een zaak die mogelijk de doctrine van Chevron omverwerpt. Het belooft een boeiende rechtszaak te worden.

Wat kunnen we verwachten?

Op basis van de uitspraak in Hencely lijkt het erop dat Monsanto het niet gemakkelijk zal krijgen om vijf stemmen te halen. De zaak toont aan dat de conservatieve rechters niet altijd eenduidig zijn in hun opvattingen over federale preëmptie. Het blijft afwachten hoe de stemming zal verlopen in Monsanto v. Durnell.