Trump Yönetimi, Kamuoyunun Bilgi Edinme Hakkını Kısıtlıyor: Tarihçiler ve Denetçilerden Uyarılar

Başkanlık Kayıtları Yasası'na ve FOIA'ya Saldırı

Trump yönetimi, devlet kayıtlarına erişimi kısıtlamak için sistematik adımlar atıyor. Bu durum, hem tarihçiler hem de denetçiler tarafından ciddi endişelerle karşılanıyor. Başkanlık Kayıtları Yasası ve Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası (FOIA), sırasıyla başkanlık belgelerini kamu malı olarak korumak ve devlet kayıtlarına erişimi sağlamak amacıyla oluşturulmuş yasalardır.

Amerikan Oversight'un yürütme direktörü Chioma Chukwu, bu uygulamaların kamuoyunu hükümetin gerçek faaliyetlerinden mahrum bıraktığını vurguluyor:

"Hakkımız olan bilgileri silerek ve yok ederek, hükümetin vaatlerini yerine getirip getirmediğini anlamamızı engelliyorlar."

Yasanın Anayasaya Aykırı Olduğu İddiası

Nisan ayında Adalet Bakanlığı tarafından yayınlanan bir memorandum, Watergate döneminden kalma Başkanlık Kayıtları Yasası'nın anayasaya aykırı olduğunu iddia etti. Bu yasa, başkanların görevden ayrıldıktan sonraki 5-12 yıl boyunca belgelerini saklamasını zorunlu kılıyor.

Beyaz Saray çalışanları artık resmi karar alma sürecinin "tek kaydı" olmadığı sürece mesajlarını saklamak zorunda değil. Bu uygulama, Trump'ın ilk döneminde de uygulanan bir kuralın aksine, geçmişteki tüm başkanlar tarafından da benimsenmişti.

FOIA Taleplerinde Gecikme ve Personel Değişiklikleri

Aynı zamanda, Trump yönetimi FOIA taleplerinin işlenmesini yavaşlatarak ve birçok FOIA görevlisini görevden alarak bilgi taleplerinin karşılanmasında gecikmelere neden oldu. Bu durum, kamuoyunun devletten bilgi edinme hakkını daha da kısıtlıyor.

Beyaz Saray'ın Savunması

Beyaz Saray sözcüsü, Trump'ın "tarihi yönetimini belgeleyen kayıtları koruma taahhüdünde bulunduğunu" ve personelin kayıt saklama eğitiminden geçirildiğini belirtti. Sözcü,

"E-postalar ve belgeler, Beyaz Saray sisteminden silinemez. Fiziksel ve elektronik kayıtlar arasında bir fark yok."

Ancak yönetimin savunduğu gerekçeler, uzmanlar tarafından yetersiz bulunuyor. Yönetim, Başkanlık Kayıtları Yasası'nın "güçler ayrılığı ilkesini ihlal ettiğini" ve tüm mesajların saklanmasının "büyük bir teknolojik yük" olduğunu iddia ediyor. Buna rağmen, Ulusal Arşivler, otomatik olarak mesajların kaydedilmesi için rehberlik sunuyor.

Denetçilerden Sert Tepkiler

Denetçiler, Trump yönetiminin bu adımlarının şeffaflığı zayıflattığını ve yürütme erkini denetleme mekanizmalarını bypass ettiğini savunuyor. Citizens for Responsibility and Ethics'in baş hukuk danışmanı Nikhel Sus, yasanın başkanı korumak için tasarlandığını ve kayıtların ancak 5-12 yıl sonra yayınlandığını belirtiyor.

Chukwu, FOIA taleplerinin yavaşlatılmasının tüm siyasi yönetimlerde görüldüğünü ancak Trump yönetiminin bu konuda "farklı bir seviyeye ulaştığını" ifade ediyor. Freedom of the Press Foundation'dan Lauren Harper'ın deneyimi, bu durumun somut bir örneği:

• Harper, ABD Adalet Bakanlığı'ndan 400 milyon dolarlık Katar jetine ilişkin 19 sayfalık bir memorandum talep etti.
• İlk etapta hızlandırılmış işlem onayı aldı, ancak daha sonra belgeyi yayınlamanın 620 ekstra gün süreceği bildirildi.
• Chukwu, bazı durumlarda ise ajansların "cevap verilecek kayıt bulunmadığını" iddia ettiğini ve bazı yanıtların da aşırı derecede sansürlendiğini aktarıyor.

Tarihin Özel Mülkiyete Dönüştürülmesi Tehlikesi

Freedom of the Press Foundation'dan Harper,

"Beyaz Saray, tarihi özelleştirmeye çalışıyor. Amerikan hikayesinin neyin parçası olacağına karar verme yetkisini tek başına elinde tutmak istiyor. Bu ise temelden yanlış."

American Historical Association'ın yürütme direktörü Sarah Weicksel de benzer endişeleri dile getiriyor. Weicksel,

"Bu uygulamalar, gelecek nesillerin kendi tarihlerini doğru bir şekilde anlayabilmesini engelliyor."

Sonuç: Şeffaflık ve Demokrasi İçin Tehdit

Uzmanlar, Trump yönetiminin bu adımlarının sadece geçmişe değil, geleceğe de zarar vereceği konusunda uyarıyor. Devlet kayıtlarına erişimin kısıtlanması, hem kamuoyunun hem de tarihçilerin hükümetin faaliyetlerini denetleme yetisini zayıflatıyor. Bu durum, demokrasinin temel taşlarından biri olan şeffaflık ilkesine ciddi bir tehdit oluşturuyor.