Uzayda Kontrolsüz Dönen SpaceX Roketi Ay’a Çarpacak

Elon Musk’a ait bir SpaceX roketinin enkazı, bu yaz Ay yüzeyine çarpacak. Gökbilimciler, roketin 5 Ağustos sabahı saat 02:44’te (EDT) Ay’ın ‘Einstein krateri’ yakınında saatte 8 bin km hızla düşeceğini öngörüyor.

Proje Pluto adlı yakın Dünya nesnelerini izleme yazılımını geliştiren gökbilimci Bill Gray’in liderliğindeki araştırmaya göre, roketin çarpması yeni bir krater oluşturabilir. Gray’in tahminleri henüz hakem denetiminden geçmemiş olsa da, yüksek güvenilirlikle yapılmış durumda.

Roketin Kaynağı ve Yörünge Hareketi

Düşen roket parçası, 15 Ocak 2025 tarihinde iki Ay iniş aracını (Firefly’ın Blue Ghost ve ispace’in Hakuto-R) taşıyan bir Falcon 9 roketinin 14 metrelik üst kademesine ait. Fırlatmanın ardından Dünya yörüngesinde Ay’a benzer bir yolda hareket eden enkaz, son bir yılda yapılan 1 binden fazla gözlemle izlendi.

Gray’in açıklamasına göre, bu nesnelerin hareketi yerçekimi etkileriyle oldukça öngörülebilir. Dünya, Ay, Güneş ve diğer gezegenlerin kütleçekiminden etkilenen roket parçası, güneş ışınlarının da hafif itme etkisiyle yörüngesinde küçük sapmalar yaşayabiliyor. Ancak bu sapmalar, çarpma tahminlerini önemli ölçüde değiştirmeyecek kadar az.

Geçmişteki Benzer Bir Olay

Gray, 2022 yılında da benzer bir olayı doğru tahmin etmişti. O dönemde bir roket parçasının Ay’a çarpacağı öngörülmüş, ancak daha sonra bunun Çin’in Chang’e 5-T1 görevi ait üst kademe olduğu anlaşıldı. Çarpmanın ardından oluşan çift krater, bilim insanlarını şaşırtmıştı.

Uzay Çöplerinin Ay Görevleri İçin Tehdidi

Uzmanlar, bu olayın gelecekteki Ay misyonları için bir uyarı niteliğinde olduğunu vurguluyor. Dünya’nın yörüngesindeki uzay çöpleri giderek artarken, ABD ve Çin’in Ay’da kalıcı insan varlığı kurma hedefleriyle birlikte, kontrolsüz enkazların oluşturacağı riskler de büyüyecek.

"Bu olay, geride bırakılan uzay donanımlarının nasıl sorumsuzca imha edildiğinin bir göstergesi. Her ne kadar doğrudan bir tehlike oluşturmasa da, gelecekteki Ay görevleri için ciddi bir tehdit oluşturabilir." — Bill Gray, Gökbilimci

Roketin çarpma hızı saatte 8 bin km’yi bulacak. Bu hız, Dünya’daki ses hızının yaklaşık yedi katına denk geliyor. Bilim insanları, çarpmanın ardından oluşacak kraterin incelenmesinin, Ay yüzeyinin yapısı hakkında yeni bilgiler sunabileceğini belirtiyor.