Yargıçlar Thomas ve Alito Arasında Nadir Görülen Anlaşmazlık: Hencely davasında federalizm çatışması

ABD Yüksek Mahkemesi'nde nadir anlaşmazlık

ABD Yüksek Mahkemesi üyeleri arasında en sık birlikte hareket eden yargıçlar genellikle Clarence Thomas ve Samuel Alito olarak bilinir. Geçtiğimiz yıl yapılan bir analizde, bu iki yargıcın 2024-25 döneminde görüş birliği yaptığı kararların oranı %97'ye ulaşmıştı. Hatta 6-3 ya da 5-4 gibi yakın oylamalarda bile her zaman aynı tarafta yer almışlardı.

Ancak dün açıklanan Hencely v. Fluor Corporation davasında bu durum değişti. 6-3 oylama sonucu alınan kararda Thomas ve Alito farklı cephelerde yer aldı. Peki bu istisna, genel kuralı mı doğruluyor?

Davanın arka planı: Bagram saldırısı ve sorumluluk

Dava, Taliban üyesi bir saldırganın Afganistan'daki Bagram Hava Üssü'nde gerçekleştirdiği intihar saldırısıyla başladı. ABD Ordusu'nda görevli Ordu Uzmanı Winston Hencely, saldırıda ağır yaralandı ve Fluor Corporation'a karşı eyalet mahkemesinde ihmal davası açtı. Fluor, ABD ordusunun müteahhit firmasıydı ve saldırganı istihdam etmişti.

ABD Ordusu'nun yaptığı incelemede, Fluor'un yerel çalışanların yeterince denetlenmediğini gösteren ciddi ihmaller tespit edildi. Firmaya yönelik suçlamalar arasında, çalışanların sürekli ve etkili bir şekilde denetlenmemesi de vardı.

Federalizm çatışması: Eyalet hukuku mücadelesi

Davanın temel sorusu, Hencely'in eyalet düzeyindeki ihmal davasının devam edip edemeyeceği ya da federal hukuk tarafından engellenip engellenemeyeceğiydi. Yargıç Thomas, çoğunluk görüşünde, eyaletin olağan yetkilerinin ihmal davalarını kapsadığını ve federal hukukun buna müdahale etmemesi gerektiğini savundu.

"Anayasanın hiçbir hükmü ve federal yasanın hiçbir maddesi, eyaletin olağan ihmal davalarına müdahaleyi haklı gösteremez. Mahkemenin daha önceki içtihatları da böyle bir sonucu gerektirmez."

Thomas'ın görüşüne Sonia Sotomayor, Elena Kagan, Neil Gorsuch, Amy Coney Barrett ve Ketanji Brown Jackson katıldı. Bu durum, nadir de olsa, yargıçlar arasında farklı siyasi eğilimlerin bir araya gelebildiğini gösterdi.

Alito'nun sert eleştirisi: Federalizm 'sınırları aştı'

Samuel Alito ise karşı oyunda, Thomas'ın federalizm ilkesini savaş yetkilerinin aleyhine kullanmakla suçladı. Alito'nun görüşüne Başyargıç John Roberts ve Brett Kavanaugh katıldı.

"Bir eyalet, aktif bir savaş bölgesindeki askeri üssün güvenlik düzenlemelerini düzenleyebilir mi? Eyalet yargıçları ve jüriler, savaşla ilgili risklerin uzun vadeli stratejik hedeflerle dengelendiği askeri kararları yargılayabilir mi? Bence bu soruların cevabı 'hayır' olmalıdır. Bu nedenle, eyalet hukukuna dayalı bu ihmal davası, Anayasa'nın savaş yetkilerini federal hükümete verdiği gerekçesiyle engellenmelidir."

Siyasi eğilimlerin ötesinde: Federalizm ilkesi

Bu dava, ABD Yüksek Mahkemesi'ndeki nadir durumlardan biri olarak dikkat çekti. Thomas'ın çoğunluk görüşünü destekleyenler arasında Demokrat başkanlar tarafından atanan üç yargıç da vardı. Buna karşılık, Alito'nun karşı oyuna sadece Roberts ve Kavanaugh katıldı. Bu durum, siyasi eğilimlerin ötesinde, federalizm ilkelerinin yargı kararlarını nasıl şekillendirdiğini gösterdi.

Diğer hukuki gelişmeler: Trump ve doğum hakkı tartışması

ABD Başkanı Donald Trump, doğum hakkıyla ilgili Trump v. Barbara davasında yenilgiye uğrayacağını düşünüyor gibi görünüyor. Bu hafta sosyal medyada yaptığı açıklamalar, Trump'ın dava hakkında kaygılı olduğunu gösteriyor.