Yüksek Mahkeme, Kürtaj Savaşına Yeniden Dâhil Oldu: Mifepriston Kararı Bekleniyor

Washington DC’deki ABD Yüksek Mahkemesi önünde 2 Nisan 2025 tarihinde düzenlenen bir mitingde, kürtaj ilacı mifepristona benzeyen kostüm giymiş bir kadın, Planned Parenthood destekçileri ve kürtaj hakları aktivistleriyle dans etti. | Drew Angerer/AFP/Getty Images

ABD’nin en sağcı federal temyiz mahkemelerinden biri olan 5. Daire Temyiz Mahkemesi, geçtiğimiz cuma akşamı, kürtaj ilacı mifepristonun erişimini kısıtlamaya yönelik ikinci bir girişimde bulundu. Bu karar, 2023 yılında da gündeme gelmişti. İki ilaç üreticisi firma, mifepristonun kullanımını engellemeye yönelik bu yeni karara karşı Yüksek Mahkeme’ye başvurdu.

Şu anda Yüksek Mahkeme’nin önünde bulunan Danco Laboratories v. Louisiana ve GenBioPro v. Louisiana davaları, büyük ölçüde benzer hukuki sorunları içeriyor. 5. Daire’nin 2023 yılında verdiği ilk karar o kadar zayıf gerekçelere sahipti ki, Yüksek Mahkeme, federal mahkemelerin bu davaya bakmaya yetkisi olmadığını belirterek oybirliğiyle reddetmişti.

Bu seferki dava da, 2024 yılında karara bağlanan FDA v. Alliance for Hippocratic Medicine davasındaki hukuki meselelerle büyük ölçüde örtüşüyor. Yüksek Mahkeme’nin, Danco davasını da tıpkı Alliance davasında olduğu gibi, federal mahkemelerin yetkisiz olduğuna hükmeden bir karar ile sonuçlandırması bekleniyor.

Ancak kürtaj hakları savunucuları için endişe verici bir durum söz konusu: Yüksek Mahkeme’nin bu kararı, 2024’teki Alliance davasındaki gibi bir yol izleyeceğinin garantisi yok. Mahkeme, mifepristonun yasaklanmasına yönelik önceki girişimi engellemiş olsa da, kürtaj hakları savunucularının Yüksek Mahkeme’den aldığı en önemli zafer buydu. Cumhuriyetçi çoğunluğa sahip olan mahkeme, son dönemde verdiği kararlarda kendi içtihatlarıyla çelişen anti-kürtaj kararlarıyla dikkat çekiyor.

Medina v. Planned Parenthood (2025) davasında, Cumhuriyetçi yargıçlar, Medicaid fonlarının kürtaj sağlayıcılarına aktarılmasını engellemek için sadece iki yıl önce verilmiş bir kararı bile hiçe saydı. Benzer şekilde, Whole Woman’s Health v. Jackson (2021) davasında ise beş Cumhuriyetçi yargıç, herhangi bir eyaletin anayasal bir hakkı kullanmaya çalışan kişileri izlemek için ödül avcıları gönderebileceğini öngören bir görüş ortaya koydu.

İlaç üreticilerinin Danco davasındaki hukuki argümanları son derece güçlü olsa da, Yüksek Mahkeme’nin kendi içtihadına bağlı kalıp kalmayacağı henüz belirsizliğini koruyor.

5. Daire’nin Kararı Neden Tüm Hastaları Etkiliyor?

Danco davasının hukuki ayrıntılarına girmeden önce, 5. Daire’nin bu kararının neden tüm hastaların mifepriston erişimini tehdit ettiğini anlamak önemli. Mahkeme, kararın sadece belli eyaletleri değil, ülke genelindeki tüm hastaları etkileyeceğini öngörüyor. 5. Daire’nin yetki iddiası, federal düzeyde ilaç onay süreçlerine müdahale etme riski taşıyor.

Yüksek Mahkeme’nin 11 Mayıs’a kadar vereceği karar, kürtaj ilacına erişim konusunda belirleyici olacak. Yargıç Samuel Alito’nun, 5. Daire’nin kararını geçici olarak askıya alan emri, kürtaj sağlayıcıları için umut verici bir işaret olarak görülüyor. Ancak kürtaj hakları savunucuları, mahkemenin tutarsız kararları nedeniyle endişeli.