Sąd Najwyższy Wirginii unieważnia gerrymandering wyborczy

Sąd Najwyższy Wirginii, głosami 4 do 3, orzekł dzisiaj, że inicjatywa ustawodawcza wspierająca partyjny gerrymandering okręgów kongresowych Wirginii narusza konstytucję stanu. W uzasadnieniu większości sędzia Kelsey napisał: 6 marca 2026 roku Zgromadzenie Ogólne Wirginii przedstawiło wyborcom proponowaną poprawkę konstytucyjną, która uprawnia do partyjnego kształtowania okręgów kongresowych w stanie. Uznajemy, że proces legislacyjny zastosowany w celu wprowadzenia tej propozycji naruszył Artykuł XII, Sekcję 1 Konstytucji Wirginii. To naruszenie trwale zniekształca wynik referendum i unieważnia jego moc prawną.

Orzeczenie kończy się stwierdzeniem: Chociaż Wspólnocie wolno postępować według własnego uznania dla dobra sprawy, wymaga tego także zasada praworządności – należy to czynić właściwym sposobem. Zgodnie z Konstytucją Wirginii, właściwy sposób „wymaga przestrzegania ściśle określonych, precyzyjnych i zrównoważonych procedur”, mających na celu należyte przyjęcie poprawek konstytucyjnych.

Sędziowie podkreślili, że stan argumentował przeciwko możliwości sądowej oceny inicjatywy przed przeprowadzeniem referendum, twierdząc, że w przypadku jej odrzucenia nie byłoby potrzeby takiej oceny. Sąd uznał jednak, że takie podejście jest niedopuszczalne, gdyż stanowiłoby próbę obejścia kontroli sądowej.

Sędziowie orzekli również, że dotychczasowe mapy okręgów kongresowych, ustanowione przez sąd w 2021 roku na mocy Artykułu II, Sekcji 6-A Konstytucji Wirginii, pozostają obowiązujące w nadchodzących wyborach kongresowych w 2026 roku.

Odrębne zdanie przewodniczącej sędziny Powell

Przewodnicząca Sąd Najwyższego Wirginii, sędzia Powell, w odrębnym zdaniu sprzeciwnym stwierdziła, że konstytucja stanu jest „pewna i niezmienna” i jej znaczenie może być zmienione jedynie przez sam naród. Podkreśliła, że większość poszerzyła znaczenie słowa „wybory” w konstytucji, obejmując nim także okres wczesnego głosowania, co stoi w sprzeczności z definicją przyjętą zarówno w prawie stanowym, jak i federalnym. Sędzia Powell uznała, że sąd okręgowy popełnił błąd, a jej zdaniem wniosek większości jest nieuzasadniony.