CEO’lar, ‘Yapay Zeka’ Söylemini Kullanarak İşten Çıkarmalara Gidemez

Geçmişte şirketler işten çıkarmalar yaptığında hisse senetleri genellikle değer kaybederdi. Ancak Block son dönemde yaptığı işten çıkarmaların ardından hisselerinde artış yaşadı. Snap, Meta ve Amazon da aylar önce benzer adımlar attı ve hepsi bu kararlarını ‘yapay zeka’ya bağladı.

Yatırımcı baskısı altında kalan CEO’lar için artık net bir yol haritası var: ‘Yapay zeka’dan bahsedin, işgücünü azaltın ve hisse senedi fiyatlarının yükselişini izleyin. Ben de bir CEO olarak daha önce işten çıkarılmış biriydim. Şimdiyse Fortune 500 şirketlerine HR ve fayda liderlerine danışmanlık yapıyorum. Bu süreçte işten çıkarmaların planlanması, uygulanması ve sonrasında şirketin toparlanması konusunda destek veriyorum.

Ancak liderlerin ‘yapay zeka’yı bir pazarlama aracı olarak kullanarak işten çıkarmalara gitmemesi gerektiğini düşünüyorum. Bu kararı verirken her açıdan değerlendirmek şart.

‘Yapay Zeka Kaynaklı İşten Çıkarmalar’ Gerçekten Yapay Zeka ile İlgili Değil

Goldman Sachs tarafından yapılan bir araştırmaya göre, müşterilerinin sadece %11’i işten çıkarmaları doğrudan yapay zekaya bağladı. LinkedIn verileri ise yapay zekanın şu anda işe alım sürecini yavaşlatmadığını gösteriyor. Bu yıl gözlemlediğimiz bazı işten çıkarmaların arkasında aslında 2021 ve 2022 yıllarında aşırı istihdam, ekonominin yavaşlaması, tüketici talebinin azalması ve başarısız ürün yatırımları yatıyor.

Ancak bu nedenler kazanç raporlarında pek de etkileyici durmuyor. Oysa ‘yapay zeka’dan bahsetmek çok daha cazip bir hikaye sunuyor. Teknoloji yatırımcısı Terrence Rohan yakın zamanda yaptığı bir röportajda bunu net bir şekilde ifade etti:

‘Yapay zeka’dan bahsetmek, daha iyi bir blog yazısı oluşturuyor. En azından maliyetleri düşürmek için insanları işten çıkaran ‘kötü adam’ imajından kurtarıyor.’

Bugün yapay zekanın gerçekten işten çıkarmaların temel nedeni mi yoksa sadece bir hikaye mi olduğunu ayırt etmek zor. Ancak şu bir gerçek: İşten çıkarma hikayeniz, hisse senedi fiyatındaki geçici yükselişten çok daha uzun süre akıllarda kalıyor.

İşten Çıkarmanın Gerçek Anlamını Hatırlayın

İşten çıkarmaların nasıl açıklandığı, açıklamanın kendisinden daha önemli. Ayrılan çalışanlar sadece bir iş ve gelir kaybı yaşamıyor. Çoğu durumda sağlık sigortası, hayat sigortası, emeklilik katkıları, engellilik korumaları ve daha birçok temel destekten de mahrum kalıyor. Bunun yanı sıra günlük rutinleri, amaç duyguları ve toplulukları da kayboluyor.

Kalan çalışanlar içinse durum daha da karmaşık. Hangi ekiplerin kapatıldığını ve bu kişilerin ne üzerinde çalıştığını biliyorlar. Endişeli ve gerginler. Piyasaya sunduğunuz hikaye, aynı zamanda çalışanlarınıza şirketinizin şu anki ve gelecekteki kimliği hakkında da bilgi veriyor. Kararınızı nasıl açıkladığınız ve ayrılan çalışanlara nasıl davrandığınız, moralinizi doğrudan etkiliyor ve gelecek aylarda şirketinizin performansını şekillendiriyor.