Şirketler Trump'ın sadakat testini neden görmezden gelmelidir?

ABD Başkanı Donald Trump, bu hafta CNBC’nin Squawk Box programında yaptığı canlı yayında, Apple, Amazon ve diğer bazı şirketlerin geçtiğimiz yıl ödedikleri gümrük vergilerini iade talebinde bulunmadıkları yönündeki haberlere tepki gösterdi. Yüksek Mahkeme’nin anayasaya aykırı bulduğu bu vergilerin iadesini reddetmeleri halinde, Trump, “Bunu yapanları unutmayacağım” dedi.

Bu sözler sadece pazarlık taktiği değildi; Başkan, şirketlere hukuki haklarından feragat etmelerinin karşılığında sembolik bir sadakat göstergesi olarak “hatırlanacaklarını” açıkça ima etti. ABD hükümeti, ABD’li ithalatçılardan yaklaşık 166 milyar dolar topladı; ancak Yüksek Mahkeme, bu uygulamanın başkanın yetkisini aşan bir adım olduğunu hükme bağladı.

Söz konusu şirketler, mahkemenin kararına rağmen yönetimin yanında yer almayı tercih etti. Açıkça ifade edilmese de, hukuki haklarını kullanarak iade talebinde bulunan şirketlerin ise “akıllıca davranmadıkları” için değil, aksine cezalandırılabilecekleri ima edildi.

İran savaşı, yönetimin etrafındaki tartışmalar ve skandallar gölgesinde kolayca gözden kaçabilecek bu olay, aslında şirketlerin yasalara uygun hareket etme konusunda ne kadar kararlı olduklarını göstermesi açısından önemli bir fırsat.

Neden şirketler bu talebi reddetmeli?

Trump’ın dolaylı tehdidi, şirketlerin hissedarlarına ve müşterilerine karşı sorumluluklarını ihlal etme riskini taşıyor. Öncelikle, halka açık şirketlerin yöneticileri ve yönetim kurulu üyeleri, hissedarlarına karşı fidüciary yükümlülükleri taşır. Milyonlarca (hatta milyarlarca) dolarlık iade taleplerinden vazgeçmek, bu yükümlülüklere aykırıdır.

Ayrıca, marka itibarı açısından da ciddi bir risk oluşturuyor. Birçok şirket, gümrük vergilerini müşterilere yansıtarak fiyatları artırdı. Şimdi ise, iade talebinde bulunmayarak müşterilere şu mesajı veriyor: “Fiyatlarımızı sizin için yükselttik, ancak şimdi bu parayı geri almayacağız, çünkü Başkan bunu takdir edecek.”

Costco’nun örneği: Hukuki haklarını kullanmak

Bu yaklaşımın aksine, Costco gibi şirketler, iade taleplerinde agresif bir duruş sergiliyor. Kasım 2025’te, Yüksek Mahkeme kararından çok önce, indirim marketi zinciri, gümrük vergilerinin hukuka aykırı olduğunu gerekçe göstererek federal mahkemede dava açtı ve tüm iadelerin faiziyle birlikte ödenmesini talep etti.

Costco yöneticileri, yatırımcılara yaptıkları açıklamada, şirketin iade edilen paraları müşterilere “daha düşük fiyatlar ve daha iyi değerler” şeklinde yansıtacağını belirtti. Şirket, süreci şeffaf bir şekilde yürüteceğini de vurguladı.

Bu yaklaşım, şirketlerin hukuki haklarını kullanmasının yanı sıra, hem hissedarlarına hem de müşterilerine karşı sorumluluklarını yerine getirdiğini gösteriyor. Trump’ın “sadakat testi”, şirketlerin hukukun üstünlüğüne ve paydaşlarına olan bağlılıklarına gölge düşürmemeli.