De burgemeester van een klein Texaans stadje die lokale overheden wil beperken

In februari 2024 spande de Texaanse procureur-generaal Ken Paxton een rechtszaak aan tegen de gemeente Dallas. De aanklacht luidt dat de stad onvoldoende geld uittrekt voor de politie en een door kiezers goedgekeurde maatregel schendt die de aanstelling van maximaal 900 nieuwe agenten voorschrijft. "Ik heb deze zaak aangespannen om ervoor te zorgen dat Dallas de wet handhaaft, de openbare veiligheid waarborgt en verantwoording aflegt aan haar inwoners," aldus Paxton in een persbericht. Hij benadrukte dat lokale bestuurders zich moeten houden aan de gewijzigde gemeentelijke statuten van 2024.

Deze statutenwijziging en de mogelijkheid tot een rechtszaak zijn voor een groot deel te danken aan Art Martinez de Vara. Hij is niet alleen burgemeester van Von Ormy, een dorpje met slechts 1.100 inwoners in Zuid-Texas, maar ook advocaat, historicus en antropoloog. Martinez de Vara staat bekend in conservatieve kringen als de bedenker van zogeheten 'vrijheidssteden' in Texas: kleine gemeenschappen met minimale overheden, nauwelijks belastingen en minimale regelgeving.

Hoewel deze beweging nooit grootschalig van de grond kwam, heeft Martinez de Vara de afgelopen jaren een andere strategie gevolgd. Hij en zijn medestanders proberen nu lokale overheden te dwingen tot beperkte uitgaven en minder beleidsvrijheid. Dit leidde onder meer tot de rechtszaak tegen Dallas.

Twee jaar geleden sloot Martinez de Vara zich aan bij een coalitie van invloedrijke figuren rond de non-profitorganisatie Dallas HERO, mede gefinancierd door de rijke hotelier Monty Bennett. Als jurist van deze groep hielp hij bij het opstellen en lobbyen voor nieuwe kiesmaatregelen in Dallas. Deze maatregelen verplichten de stad om een groot deel van haar budget te besteden aan het aannemen van meer agenten en het verhogen van de startsalarissen, zelfs als dat ten koste gaat van andere voorzieningen. Daarnaast maakte een andere maatregel, eveneens door Martinez de Vara opgesteld, de stad kwetsbaarder voor rechtszaken door de juridische immuniteit van de gemeente af te schaffen.

De coalitie stelde dat deze maatregelen Dallas veiliger zouden maken en lokale bestuurders verantwoording zouden laten afleggen aan hun kiezers. De verkozen vertegenwoordigers van Dallas, vrijwel allen tegen deze maatregelen,