Naukowcy ostrzegają: żywność ultraprzetworzona zagraża sercu – jakie są zdrowe alternatywy?

Europejscy kardiolodzy i eksperci ds. żywienia opublikowali nowe stanowisko kliniczne, w którym podkreślają szkodliwość żywności ultraprzetworzonej dla zdrowia serca. Według badaczy, produkty te znacząco zwiększają ryzyko chorób układu krążenia, w tym choroby niedokrwiennej serca, nadciśnienia czy cukrzycy. Pomimo licznych dowodów naukowych, lekarze rzadko omawiają ten problem z pacjentami.

W stanowisku, opublikowanym 6 maja w European Heart Journal, autorzy zwracają uwagę, że żywność ultraprzetworzona zastąpiła tradycyjne diety, a jej spożycie wiąże się z licznymi czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Mimo to, zalecenia żywieniowe nadal koncentrują się głównie na składnikach odżywczych, pomijając aspekt przetworzenia żywności.

Dlaczego żywność ultraprzetworzona jest groźna?

Żywność ultraprzetworzona to produkty poddane wieloetapowej obróbce przemysłowej, zawierające dodatki takie jak cukier, sól, tłuszcze trans oraz substancje konserwujące i aromaty. Choć poprawiają one smak i trwałość żywności, ich nadmierne spożycie wiąże się z poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi.

Badania wykazują, że regularne spożywanie takich produktów zwiększa ryzyko:

• choroby niedokrwiennej serca o 19%,
• migotania przedsionków o 13%,
• nadciśnienia tętniczego,
• cukrzycy typu 2,
• otyłości,
• dyslipidemii.

Według analizy z 2023 roku, spożywanie ultraprzetworzonej żywności wiąże się także z wyższym ryzykiem śmierci z powodu nowotworów oraz pogorszeniem stanu kości, mięśni i płodności. W Stanach Zjednoczonych szacuje się, że nadmierne spożycie takich produktów przyczynia się do ponad 120 tysięcy zgonów rocznie.

Apel do lekarzy: edukować pacjentów

Autorzy stanowiska podkreślają, że lekarze powinni aktywnie omawiać z pacjentami problem żywności ultraprzetworzonej, zwłaszcza u osób zagrożonych chorobami serca. Eksperci zalecają:

• wyjaśnienie, jak rozpoznawać ultraprzetworzone produkty, nawet te reklamowane jako „zdrowe”,
• promowanie czytania etykiet żywnościowych i rozumienia składników,
• wskazywanie alternatyw opartych na produktach naturalnych i nieprzetworzonych,
• aktualizację wytycznych żywieniowych o aspekty przetworzenia żywności.

„Żywność ultraprzetworzona, wytwarzana z dodatkami przemysłowymi, zdominowała nasze diety. Dowody naukowe wskazują na jej związek z otyłością, cukrzycą i nadciśnieniem, a także z ryzykiem rozwoju i zgonu z powodu chorób serca. Niestety, te informacje rzadko trafiają do pacjentów podczas porad żywieniowych” – powiedziała dr Luigina Guasti z Uniwersytetu Insubria we Włoszech, współautorka stanowiska.

Jak ograniczyć spożycie żywności ultraprzetworzonej?

Aby zmniejszyć ryzyko chorób serca, eksperci zalecają:

• wybieranie produktów o krótkim składzie, bez dodatków E,
• gotowanie posiłków w domu z surowych składników,
• unikanie produktów z długim okresem przydatności do spożycia,
• zastępowanie gotowych dań świeżymi warzywami, owocami, orzechami i pełnoziarnistymi produktami.

Stanowisko kliniczne ma na celu nie tylko uświadomienie zagrożeń, ale także wskazanie praktycznych rozwiązań, które mogą poprawić zdrowie milionów osób w Europie.