Hooggerechtshof beperkt invloed Voting Rights Act bij kiesdistricten

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft gisteren twee significante uitspraken gedaan die de komende tijd grote gevolgen zullen hebben voor kiesrecht en vrijheid van vereniging.

Kiesdistricten en de Voting Rights Act

Bij de zaak Louisiana v. Callais oordeelde het Hooggerechtshof met een 6-3 stemmenverhouding dat een kiesdistrict met een meerderheid aan zwarte kiezers ongrondwettelijk was omdat het een vorm van rassenscheiding betrof. De zaak ontstond in 2022 toen een groep kiezers een nieuw kiesdistrict in Louisiana aanvocht. Zij stelden dat het nieuwe district in strijd was met de Voting Rights Act, die rassendiscriminatie bij verkiezingen verbiedt.

Een federale rechter ging hierin mee en Louisiana voegde daarop een nieuw kiesdistrict met een zwarte meerderheid toe aan de kaart. Een andere groep kiezers daagde dit nieuwe district echter opnieuw voor de rechter, omdat zij het als een ongrondwettelijke rassenscheiding zagen.

Rechter Samuel Alito, die namens de meerderheid schreef, stelde dat de oorspronkelijke uitspraak van de lagere rechter een verkeerde interpretatie was van de Voting Rights Act. Volgens Alito is deze wet alleen van toepassing wanneer er sterke aanwijzingen zijn dat een staat kiesdistricten opzettelijk zo heeft getrokken dat minderheidsstemmen minder kans krijgen. De oorspronkelijke aanklacht uit 2022 voldeed volgens hem niet aan deze eis.

Rechter Elena Kagan, die namens de minderheid schreef, benadrukte juist dat de Voting Rights Act ook kan worden ingezet tegen kiesdistricten die op het eerste gezicht neutraal lijken, maar in werkelijkheid rassendiscriminatie in stand houden. De uitspraak betekent dat de Voting Rights Act in de toekomst een veel beperktere rol zal spelen bij kiesdistrictenkwesties.

Vrijheid van vereniging en overheidsbevoegdheden

De tweede belangrijke uitspraak betrof de zaak First Choice Women's Resource Centers v. Davenport. In 2023 eiste de openbare aanklager van New Jersey, Matthew Platkin, de namen van donateurs van First Choice Women's Resource Centers, een religieuze organisatie die zwangere vrouwen bijstaat met anti-abortuscounseling.

First Choice spande een rechtszaak aan, omdat zij vreesde dat de openbaarmaking van donateurs hun vrijheid van vereniging zou schenden. Een federale rechter wees de zaak echter af, omdat de subpoena op zich geen directe juridische schade opleverde. Het Hooggerechtshof verwierp deze uitspraak gisteren unaniem.

Rechter Neil Gorsuch schreef namens het hele hof dat een juridische schade niet alleen bestaat uit tastbare schade, zoals lichamelijk letsel of financieel verlies. Ook het risico op schade kan voldoende zijn om een zaak voor te leggen aan de rechter. Deze uitspraak versterkt de bescherming van de vrijheid van vereniging tegen overheidsinmenging.