Rechterlijke uitspraak blokkeert abortus via post: wat betekent dit voor Nederland?

Een federale beroepsrechtbank met een conservatieve meerderheid heeft een zware klap uitgedeeld aan voorstanders van abortus via telemedicine. De Vijfde Circuit van de Verenigde Staten heeft op vrijdagmiddag een voorlopige maatregel getroffen die de toegang tot het abortusmedicijn mifepristone via post weer aan banden legt. Hiermee wordt een regel uit 2023 teruggedraaid, die het mogelijk maakte om het medicijn op afstand voor te schrijven en te versturen.

De uitspraak is een overwinning voor anti-abortusorganisaties en staten zoals Louisiana, die al jaren strijden tegen abortus. Volgens de rechtbank ondermijnt de federale regel de wetgeving van Louisiana, dat abortus volledig wil verbieden. Judge Stuart Kyle Duncan, die in 2017 door president Donald Trump is benoemd, schreef in zijn vonnis:

"De regel van de FDA schaadt Louisiana door zijn wetten die ongeboren leven beschermen te ondermijnen en door Medicaid-gelden te besteden aan spoedeisende zorg voor vrouwen die door mifepristone zijn geschaad. Beide schades zijn onherstelbaar."

De maatregel betekent dat telemedicine-aanbieders in blauwe staten (waar abortus wettelijk is toegestaan) het medicijn niet langer per post kunnen versturen naar staten waar abortus verboden is. Dit kan vooral gevolgen hebben voor vrouwen in de twaalf zuidelijke staten, waar wetgevers en procureurs-generaal al jaren proberen de toegang tot abortus te beperken.

Gevolgen voor vrouwen in verboden staten

Voor veel vrouwen in staten waar abortus illegaal is, was telemedicine de laatste redmiddel om toch aan het medicijn te komen. Nancy Northup, CEO van het Center for Reproductive Rights, reageert verontwaardigd:

"Telehealth is de laatste brug naar zorg voor veel vrouwen die een abortus overwegen. Dit gaat niet over wetenschap, maar over het zo moeilijk, duur en onbereikbaar mogelijk maken van abortus. Telehealth heeft de gezondheidszorg getransformeerd. Het selectief wegnemen van deze mogelijkheid voor abortuspatiënten is een politieke blokkade."

De uitspraak raakt echter niet het tweede medicijn dat bij een medicinale abortus wordt gebruikt, misoprostol. Dit middel kan ook op zichzelf worden gebruikt voor een abortus, maar de impact van de maatregel blijft groot. Vooral omdat veel staten in het zuiden van de VS al jaren proberen abortus volledig te verbieden.

Politieke strijd om abortusregels

De zaak begon toen Louisiana’s procureur-generaal Liz Murrill vorig jaar een rechtszaak aanspande tegen de FDA. Zij betoogde dat de beslissing van de Biden-regering om de in-person vereiste af te schaffen "willekeurig en grillig" was. Volgens haar is het voorschrijven op afstand te riskant, ondanks wereldwijd wetenschappelijk bewijs dat het veilig is. Daarnaast stelde ze dat de regelwijziging "openlijk politiek" was bedoeld om de uitspraak van het Hooggerechtshof in Dobbs v. Jackson (2022) te omzeilen, waarin Roe v. Wade werd teruggedraaid.

In april had rechter David Joseph (eveneens benoemd door Trump) de zaak al opgeschort, omdat de FDA zelf nog een veiligheidsonderzoek uitvoert naar mifepristone. De FDA onderzoekt al sinds vorig najaar of de in-person vereiste noodzakelijk is. De Amerikaanse overheid heeft benadrukt dat een terugdraaiing van de Biden-regels tijdens dit onderzoek "onnodig disruptief" zou zijn en neerkomt op "rechterlijke inmenging" in een proces dat normaal gesproken bij de FDA ligt.

Toch lijkt de conservatieve rechtbank de FDA te negeren. Abortus tegenstanders zien de uitspraak als een overwinning, maar critici waarschuwen dat dit de toegang tot abortus verder zal beperken, vooral voor vrouwen met een laag inkomen of in afgelegen gebieden.