Sąd blokuje sankcje USA wobec specjalistki ONZ za wolność słowa

Federalny sąd w Stanach Zjednoczonych wstrzymał sankcje nałożone przez Departament Skarbu USA na specjalną sprawozdawczynię ONZ Francescę Albanese. Decyzja zapadła w środę, uznając, że sankcje miały charakter represyjny wobec poglądów Albanese, naruszając tym samym I Poprawkę Konstytucji USA, gwarantującą wolność słowa.

Sędzia Richard Leon orzekł, że rodzina Albanese ma "duże szanse na wygraną" w procesie dotyczącym naruszenia konstytucyjnych praw. W uzasadnieniu napisał:

"Albanese nie zrobiła nic więcej poza wyrażaniem opinii. Nie ulega wątpliwości, że jej zalecenia nie mają mocy wiążącej dla działań Międzynarodowego Trybunału Karnego — są jedynie jej poglądami."

Sankcje zostały wprowadzone przez administrację Trumpa w 2025 roku na podstawie Executive Order 14203, który zakazuje współpracy z MTK w związku z jego dochodzeniami dotyczącymi działań wojsk USA i Izraela. Sekretarz stanu Marco Rubio oskarżył wówczas Albanese o prowadzenie "wojny prawnej" wymierzonej w amerykańskie i izraelskie osoby.

Sędzia Leon podkreślił, że oskarżenia Rubio, w tym zarzuty o "bezwstydny antysemityzm, wspieranie terroryzmu i otwartą pogardę wobec USA, Izraela i Zachodu", dowodzą, że sankcje miały na celu ukaranie za same poglądy, a nie za konkretne działania. Orzeczenie nie odnosi się natomiast do innych zarzutów zawartych w skardze rodziny Albanese, m.in. naruszenia IV Poprawki (bezprawne zajęcie mienia bez procesu) oraz V Poprawki (traktowanie więzi rodzinnych jako przestępstwa).

Sankcje dotknęły nie tylko Albanese, ale także jej męża, ekonomistę Banku Światowego Massimiliano Cali, któremu zakazano wstępu do siedziby instytucji w Waszyngtonie. Albanese opisała skutki sankcji jako "hazardową jazdę" — jej mieszkanie zostało zajęte, a wspólne konto bankowe i ubezpieczenie zablokowane. Uniwersytet Georgetown zamknął jej służbowy adres e-mail, uzasadniając to zakazem współpracy z osobami objętymi sankcjami federalnymi.

Konsekwencje objęły także jej pobyty za granicą, w tym w ojczystych Włoszech. Hotele odmawiają jej rezerwacji, a zagraniczne banki nie przetwarzają płatności z obawy przed sankcjami Departamentu Skarbu. Francesca Albanese pełni funkcję Specjalnej Sprawozdawczyni ONZ ds. sytuacji na okupowanych terytoriach palestyńskich. W swoim słynnym raporcie wezwała MTK oraz krajowe sądy do zbadania i ewentualnego postawienia w stan oskarżenia przedstawicieli korporacji podejrzewanych o udział w konflikcie izraelsko-palestyńskim. Jednak jej rola ogranicza się wyłącznie do formułowania zaleceń — nie posiada realnej władzy decyzyjnej.

Adwokaci administracji Trumpa argumentowali, że Executive Order 14203 reguluje "postępowanie, a nie wolność słowa". Sędzia Leon odrzucił ten argument, wskazując, że Albanese została ukarana jedynie za "przekazywanie poglądów, z którymi oskarżyciele się nie zgadzają".